Sevgili öğrenciler, bu tür sorular, Osmanlı tarihinin dönemlerini ve önemli toprak kayıplarını iyi bilmenizi gerektirir. "Gerileme Dönemi" genellikle 1699 Karlofça Antlaşması ile başlayıp 1792 Yaş Antlaşması'na kadar süren, yani ağırlıklı olarak 18. yüzyılı kapsayan bir dönemdir. Bu dönemde Osmanlı Devleti, özellikle Rusya ve Avusturya karşısında önemli topraklar kaybetmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kırım: Kırım Hanlığı, 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile bağımsızlığını kazanmış, 1783'te ise Rusya tarafından ilhak edilmiştir. Bu kayıp, açıkça Gerileme Dönemi (18. yüzyıl) içinde yer alır.
- B) Belgrad: Belgrad, Osmanlı-Avusturya savaşları sırasında birkaç kez el değiştirmiştir. Özellikle 1718 Pasarofça Antlaşması ile Avusturya'ya kaybedilmiş, ancak daha sonra 1739 Belgrad Antlaşması ile geri alınmıştır. Ancak soruda "kaybettiği topraklardan biri değildir" denildiği için, 1718'deki kaybı Gerileme Dönemi'ne denk gelir.
- C) Cezayir: Cezayir, Osmanlı Devleti'ne bağlı olmakla birlikte, 18. yüzyıldan itibaren fiilen özerk bir yapıya sahipti. 1830 yılında Fransa tarafından işgal edilerek kaybedilmiştir. Bu tarih, genellikle Osmanlı'nın "Dağılma Dönemi"nin başlangıcı olarak kabul edilse de, Osmanlı'nın merkezi otoritesinin zayıflamasının ve gerileme sürecinin bir sonucu olarak değerlendirilebilir ve bazı tarihçiler tarafından Gerileme Dönemi'nin sonlarına doğru yaşanan bir kayıp olarak ele alınabilir.
- D) Mora: Mora Yarımadası, 1699 Karlofça Antlaşması ile Venedik'e kaybedilmiş, ancak 1718 Pasarofça Antlaşması ile geri alınmıştır. 1699'daki kaybı, Gerileme Dönemi'nin başlangıcına denk gelir. Daha sonra 1829 Edirne Antlaşması ile Yunanistan'a bırakılmıştır, ancak ilk kaybı Gerileme Dönemi'ndedir.
- E) Bosna-Hersek: Bosna-Hersek, 1878 Berlin Antlaşması ile fiilen Avusturya-Macaristan yönetimine bırakılmış, 1908'de ise tamamen ilhak edilmiştir. Bu tarihler, Osmanlı Devleti'nin "Dağılma Dönemi"ne (19. yüzyıl sonu - 20. yüzyıl başı) aittir ve diğer seçeneklerdeki kayıplara göre çok daha geç bir dönemi temsil eder. Dolayısıyla, Bosna-Hersek'in kaybı Gerileme Dönemi'nde değil, Dağılma Dönemi'ndedir.
Bu durumda, Gerileme Dönemi'nde kaybedilmeyen toprak Bosna-Hersek'tir.
Cevap E seçeneğidir.
