Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan kuvvetleri anlamamız gerekiyor. Yeryüzü şekilleri temel olarak iki ana kuvvetin etkisiyle oluşur:
- İç Kuvvetler: Enerjisini yerin iç kısmından (magmadan) alan, dağ oluşumu (orojenez), kıta oluşumu (epirojenez), volkanizma ve depremler gibi olaylarla yeryüzünü şekillendiren kuvvetlerdir. Bunlar genellikle yükseltici ve yapıcı etkiye sahiptir.
- Dış Kuvvetler: Enerjisini Güneş'ten alan, akarsular, rüzgarlar, buzullar, dalgalar ve akıntılar gibi etkenlerle yeryüzünü aşındıran, taşıyan ve biriktiren kuvvetlerdir. Bunlar genellikle alçaltıcı ve yıkıcı etkiye sahiptir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Delta: Akarsuların taşıdığı alüvyonları denize veya göle döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan verimli ovalardır. Bu, akarsuların aşındırma, taşıma ve biriktirme faaliyetleri sonucunda yani dış kuvvetler etkisiyle oluşur.
- B) Vadi: Akarsuların veya buzulların yeryüzünü aşındırarak oluşturduğu çukurluklardır. Bu da akarsu ve buzul gibi dış kuvvetlerin etkisiyle meydana gelir.
- C) Dağ: Yerin derinliklerindeki magmatik hareketler, levha tektoniği ve tektonik sıkışmalar sonucunda yer kabuğunun kıvrılması veya kırılmasıyla oluşan yüksek yeryüzü şekilleridir. Bu oluşumlar, doğrudan iç kuvvetlerin (orojenez) bir sonucudur.
- D) Kumsal: Deniz dalgalarının ve akıntıların kıyıya taşıdığı kum, çakıl gibi malzemeleri biriktirmesiyle oluşan kıyı şerididir. Bu da dalga ve akıntı gibi dış kuvvetlerin etkisiyle oluşur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, dağların oluşumu doğrudan yerin içinden gelen kuvvetlerle ilgilidir.
Cevap C seçeneğidir.
