🎓 5. sınıf bilişim teknolojileri 1. dönem 2. yazılı 10. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencileri! Bu ders notu, bilişim teknolojileri dersinizin 1. dönem 2. yazılı sınavına hazırlanırken size rehberlik edecek. Sınavınız genellikle bilgisayarın temel yapısı, donanım ve yazılım kavramları, giriş-çıkış birimleri, dosya yönetimi ve güvenli internet kullanımı gibi ana konuları kapsar. Hazırsanız, bu konuları birlikte basitçe gözden geçirelim!
📌 Bilgisayarın Temel Yapısı: Donanım ve Yazılım
Bilgisayar, iki ana bölümden oluşur: dokunabildiğimiz kısımlar (donanım) ve dokunamadığımız, bilgisayara ne yapacağını söyleyen programlar (yazılım).
- Donanım (Hardware): Bilgisayarın fiziksel parçalarıdır. Elle tutulur, gözle görülür. Örneğin; kasa, monitör, klavye, fare.
- Yazılım (Software): Bilgisayarın çalışmasını sağlayan programlar ve komutlardır. Bilgisayarın beyni gibi düşünebiliriz. Örneğin; Windows işletim sistemi, oyunlar, internet tarayıcıları.
💡 İpucu: Donanım bir araba gibidir, yazılım ise o arabayı sürmek için kullandığınız kurallar ve haritalar gibidir. İkisi olmadan araba işe yaramaz!
📌 Giriş, Çıkış ve Depolama Birimleri
Bilgisayarlar, bizimle iletişim kurmak için farklı yollar kullanır. Bazı parçalar bilgi alırken (giriş), bazıları bize bilgi verir (çıkış), bazıları ise bilgileri saklar (depolama).
- Giriş Birimleri: Bilgileri dışarıdan bilgisayara aktaran donanımlardır.
- Klavye (Yazı yazmak için)
- Fare (Ekranda gezinmek için)
- Mikrofon (Ses kaydetmek için)
- Web Kamerası (Görüntü aktarmak için)
- Tarayıcı (Resim veya belgeyi dijital ortama aktarmak için)
- Çıkış Birimleri: Bilgisayardaki bilgileri bize gösteren veya aktaran donanımlardır.
- Monitör/Ekran (Görüntülemek için)
- Yazıcı (Belge basmak için)
- Hoparlör (Ses dinlemek için)
- Kulaklık (Kişisel ses dinlemek için)
- Depolama Birimleri: Bilgileri kalıcı veya geçici olarak saklayan donanımlardır.
- Sabit Disk (Hard Disk - Bilgisayarın ana depolama alanı, tüm dosyalar ve programlar burada saklanır)
- USB Bellek (Flash Bellek - Taşınabilir küçük depolama)
- Hafıza Kartı (Telefon ve fotoğraf makinelerinde kullanılır)
- CD/DVD (Eski tip depolama birimleri)
⚠️ Dikkat: Giriş birimiyle çıkış birimini karıştırmayın! Klavye ile bilgisayara "gireriz", monitörden ise bilgisayarın bize "çıktısını" görürüz.
📌 İşletim Sistemi ve Uygulama Yazılımları
Yazılımlar da kendi içinde farklı görevlere ayrılır.
- İşletim Sistemi Yazılımları: Bilgisayarın çalışması için olmazsa olmaz temel yazılımdır. Bilgisayarın tüm donanım ve yazılımlarını yönetir.
- Örnekler: Windows (en yaygın), macOS (Apple bilgisayarlar için), Linux.
- Uygulama Yazılımları: Belirli bir işi yapmak için kullandığımız programlardır. İşletim sistemi olmadan çalışmazlar.
- Örnekler: Microsoft Word (yazı yazmak), Paint (resim çizmek), Google Chrome (internette gezinmek), oyunlar.
💡 İpucu: İşletim sistemi, bir orkestra şefi gibidir. Tüm enstrümanların (donanımların) ve müzisyenlerin (uygulama yazılımlarının) uyum içinde çalışmasını sağlar.
📌 Dosya ve Klasör Yönetimi
Bilgisayardaki her türlü bilgi (resim, yazı, müzik, video) birer dosyadır. Bu dosyaları düzenli tutmak için klasörler kullanırız.
- Dosya: Bilgisayarda saklanan her türlü bilgiye verilen isimdir. Her dosyanın bir adı ve uzantısı vardır (Örn: `rapor.docx`, `resim.jpg`, `şarkı.mp3`). Uzantı, dosyanın türünü belirtir.
- Klasör (Dizin): Dosyaları bir arada tutan, düzenlememizi sağlayan sanal kutulardır. Klasörlerin içine başka klasörler de koyabiliriz.
- Temel İşlemler:
- Oluşturma: Yeni bir dosya veya klasör yapmak.
- Silme: Artık istemediğimiz dosya veya klasörleri kaldırmak (genellikle Geri Dönüşüm Kutusu'na gider).
- Kopyalama: Bir dosyanın veya klasörün aynısını başka bir yere oluşturmak. Orijinali yerinde kalır.
- Taşıma: Bir dosya veya klasörü bir yerden alıp başka bir yere götürmek. Orijinal yerinden kaybolur.
- Yeniden Adlandırma: Dosya veya klasörün ismini değiştirmek.
⚠️ Dikkat: Dosyaları ve klasörleri düzenli tutmak, aradığınızı kolayca bulmanızı sağlar. Tıpkı odanızı düzenli tutmak gibi!
📌 İnternet ve Güvenli İnternet Kullanımı
İnternet, dünya genelindeki bilgisayarların birbirine bağlı olduğu dev bir ağdır. Bilgiye ulaşmak, iletişim kurmak ve eğlenmek için harika bir yerdir, ancak güvenli kullanmak çok önemlidir.
- İnternet: Dünya genelinde milyonlarca bilgisayarın birbirine bağlı olduğu küresel bir ağdır. Bilgi paylaşımını ve iletişimi sağlar.
- İnternet Tarayıcısı: İnternet sayfalarını görüntülememizi sağlayan programlardır.
- Örnekler: Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge.
- Arama Motorları: İnternette bilgi bulmamızı sağlayan web siteleridir.
- Örnekler: Google, Yandex.
- E-posta: İnternet üzerinden mektup göndermemizi sağlayan bir iletişim aracıdır.
🔒 Güvenli İnternet Kullanımı
İnterneti kullanırken bazı kurallara dikkat etmeliyiz:
- Kişisel Bilgilerini Koru: Adını, soyadını, adresini, telefon numaranı veya okul adını tanımadığın kişilerle paylaşma.
- Güçlü Şifreler Kullan: Şifrelerin kolay tahmin edilemez olsun. Büyük harf, küçük harf, rakam ve sembolleri bir arada kullan. Kimseyle paylaşma.
- Tanımadığın Bağlantılara Tıklama: Bilmediğin sitelerden gelen bağlantılara veya e-postalara dikkat et. Virüs içerebilirler.
- Siber Zorbalığa Karşı Dikkatli Ol: İnternette sana kötü davranan veya seni rahatsız eden biri olursa hemen bir büyüğüne haber ver.
- Ekran Süreni Yönet: Bilgisayar veya telefon başında çok fazla zaman geçirme. Gözlerini dinlendir, dışarıda oyna.
💡 İpucu: İnternet, gerçek hayat gibidir. Gerçek hayatta tanımadığın kişilerle konuşmadığın gibi, internette de kişisel bilgilerini paylaşmamalısın.
Umarım bu ders notu sınavına hazırlanırken sana çok yardımcı olur. Başarılar dilerim! 📝
