Merhaba sevgili öğrenciler!
Şiirde ahenk ve ritim çok önemlidir. Şairler bu ahengi sağlamak için farklı yöntemler kullanırlar. Bu sorumuz da şiirdeki bu düzenlemelerden biriyle ilgili.
Soru bize şunu soruyor: "Hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirde, her dizedeki hece sayısının eşit olmasına ne denir?" Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Serbest ölçü: Serbest ölçü, adından da anlaşılacağı gibi, herhangi bir hece veya aruz kuralına bağlı kalmadan yazılan şiirlerdir. Yani dizelerdeki hece sayısı eşit olmak zorunda değildir, hatta genellikle farklıdır. Bu nedenle A seçeneği doğru olamaz.
- B) Aruz ölçüsü: Aruz ölçüsü, hecelerin uzunluk ve kısalıklarına (açık ve kapalı hece olmasına) dayanan bir ölçü sistemidir. Genellikle Divan şiirinde kullanılır. Hece sayısının eşitliğiyle doğrudan ilgili değildir, farklı bir ölçü türüdür. Bu nedenle B seçeneği de doğru değildir.
- C) Hece ölçüsü: Hece ölçüsü, şiirde dizelerdeki hece sayısının belirli bir düzene göre eşitlenmesi prensibidir. Ancak soru, "hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirde, her dizedeki hece sayısının eşit olmasına ne denir?" diye soruyor. Yani hece ölçüsünün kendisi değil, bu eşitlik durumunun genel adını soruyor. Hece ölçüsü, bu eşitliği sağlayan *sistem*in adıdır, ama bu eşitlik durumunun genel adı değildir. Bu nedenle C seçeneği de tam olarak aradığımız cevap değildir.
- D) Ölçü: Şiirde dizelerdeki hece sayısının veya hecelerin uzunluk-kısalık durumunun belirli bir düzene göre eşitlenmesi, yani bir kalıba uydurulması durumuna genel olarak "ölçü" denir. Hece ölçüsü de, aruz ölçüsü de birer ölçü türüdür. Soru, hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirde "her dizedeki hece sayısının eşit olması" durumunun genel adını sorduğu için, bu düzen ve eşitlik durumunu ifade eden en genel ve doğru terim "ölçü"dür. Hece ölçüsü, bu ölçünün bir çeşididir.
Bu durumda, hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirde dizelerdeki hece sayısının eşit olması durumuna genel olarak "ölçü" denir. Çünkü bu, şiire bir düzen ve ritim katan bir "ölçü" birimidir.
Cevap D seçeneğidir.
