Tarım Devrimi'nin Eski Çağ medeniyetlerindeki yerleşme biçimleri üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Göçebe yaşam tarzının yaygınlaşması
B) Büyük şehir devletlerinin ortaya çıkması
C) Mağaralarda yaşamın yeniden başlaması
D) Sadece kıyı bölgelerinde yerleşimlerin yoğunlaşması
E) Avcı-toplayıcı toplulukların tamamen yok olması
Tarım Devrimi, insanlık tarihinde avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarım ve hayvancılığa geçişi ifade eden büyük bir dönüm noktasıdır. Bu devrim, insanların yaşam biçimlerini, sosyal yapılarını ve yerleşim düzenlerini kökten değiştirmiştir. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Tarım Devrimi'nin Temel Etkisi: Tarım Devrimi ile insanlar, toprağı işlemeye ve hayvanları evcilleştirmeye başlamıştır. Bu durum, sürekli yer değiştirmeyi gerektiren avcı-toplayıcı yaşam tarzının aksine, insanların belirli bir bölgeye yerleşmesini zorunlu kılmıştır. Çünkü ekilen tarlaların bakımı ve hasadı, yerleşik bir yaşamı gerektirir.
- Yerleşik Hayatın Sonuçları: Yerleşik hayata geçiş, gıda üretiminde artışa yol açmıştır. Fazla gıda üretimi, daha fazla insanın beslenmesini sağlamış ve nüfus artışını tetiklemiştir. Artan nüfus, küçük köylerin zamanla büyümesine ve daha karmaşık yapılar kazanmasına neden olmuştur.
- İş Bölümü ve Sosyal Yapı: Büyüyen yerleşimlerde, herkesin tarımla uğraşmasına gerek kalmamış, zanaatkarlar, yöneticiler, din adamları gibi farklı meslek grupları ortaya çıkmıştır. Bu durum, toplumsal iş bölümünü ve daha karmaşık sosyal hiyerarşileri beraberinde getirmiştir.
- Büyük Yerleşimlerin Oluşumu: Nüfusun artması, gıda fazlası, iş bölümü ve ortak savunma ihtiyaçları, küçük köylerin zamanla kasabalara, ardından da büyük şehir devletlerine dönüşmesinin temelini atmıştır. Mezopotamya'daki Sümer şehir devletleri (Ur, Uruk, Lagaş gibi) veya Mısır'daki ilk şehirler, Tarım Devrimi'nin bu en belirgin sonucudur.
- Seçenekleri Değerlendirme:
- A) Göçebe yaşam tarzının yaygınlaşması: Tarım Devrimi, göçebe yaşam tarzının sonunu getirmiş, yerleşik hayatı başlatmıştır. Bu nedenle yanlıştır.
- B) Büyük şehir devletlerinin ortaya çıkması: Yukarıda açıklandığı gibi, Tarım Devrimi'nin sağladığı gıda fazlası, nüfus artışı ve yerleşik hayat, zamanla büyük ve organize şehir devletlerinin oluşumuna zemin hazırlamıştır. Bu, en belirgin etkilerden biridir.
- C) Mağaralarda yaşamın yeniden başlaması: Mağaralar daha çok Paleolitik Çağ'da kullanılmıştır. Tarım Devrimi ile insanlar kendi evlerini inşa etmeye başlamıştır. Bu nedenle yanlıştır.
- D) Sadece kıyı bölgelerinde yerleşimlerin yoğunlaşması: Tarım Devrimi, verimli topraklara ve su kaynaklarına yakın bölgelerde (nehir vadileri gibi) yoğunlaşmıştır. Kıyı bölgeleri de önemli olsa da, "sadece" kıyı bölgeleri demek doğru değildir. Mezopotamya ve Nil Vadisi gibi iç bölgeler de önemli merkezlerdir. Bu nedenle yanlıştır.
- E) Avcı-toplayıcı toplulukların tamamen yok olması: Tarım Devrimi, avcı-toplayıcı yaşam tarzının önemini azaltmış ancak bu toplulukları tamamen yok etmemiştir. Dünyanın farklı bölgelerinde bu yaşam tarzını sürdüren topluluklar uzun süre var olmaya devam etmiştir. Bu nedenle yanlıştır.
Bu açıklamalar ışığında, Tarım Devrimi'nin Eski Çağ medeniyetlerindeki yerleşme biçimleri üzerindeki en belirgin etkisi, yerleşik hayatın başlamasıyla birlikte nüfusun artması ve bunun sonucunda büyük şehir devletlerinin ortaya çıkmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
