Tarihçi, bir olayı incelerken farklı kaynaklardan elde ettiği bilgileri karşılaştırmak ve aralarındaki çelişkileri gidermek zorundadır. Bu durum, tarih biliminin hangi özelliğini vurgular?
A) Olayların tekrarlanamaz olması
B) Objektiflik ilkesi
C) Yer ve zaman belirtme zorunluluğu
D) Neden-sonuç ilişkisi kurma
E) Süreklilik arz etmesi
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, tarih biliminin temel prensiplerinden birini anlamamızı istiyor. Bir tarihçinin görevi sadece geçmişteki olayları anlatmak değil, aynı zamanda bu olayları mümkün olan en doğru ve tarafsız şekilde ortaya koymaktır. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Sorunun Temel Mesajı: Soru, bir tarihçinin farklı kaynaklardan gelen bilgileri karşılaştırmasının ve aralarındaki çelişkileri gidermesinin önemini vurguluyor. Bu durum, tarihçinin sadece bilgi toplamakla kalmayıp, aynı zamanda bu bilgileri eleştirel bir süzgeçten geçirmesi gerektiğini gösterir.
- Neden Kaynak Karşılaştırması ve Çelişkileri Giderme Gerekli? Geçmişe ait bilgiler genellikle farklı bakış açılarından, farklı amaçlarla veya farklı zamanlarda yazılmış kaynaklarda bulunur. Bu kaynaklar bazen birbiriyle çelişebilir, eksik bilgi içerebilir veya yanlı olabilir. Tarihçi, bu çelişkileri gidererek, olayın gerçek seyrine en yakın bilgiyi elde etmeye çalışır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Olayların tekrarlanamaz olması: Bu, tarih biliminin doğru bir özelliğidir; geçmişteki olaylar laboratuvar ortamında tekrar edilemez. Ancak kaynak karşılaştırması, bu özelliğin doğrudan bir vurgusu değildir.
- B) Objektiflik ilkesi: Objektiflik, bir konuyu kişisel duygu, düşünce ve önyargılardan arındırarak, olduğu gibi, tarafsız bir şekilde ele alma ilkesidir. Tarihçi, farklı kaynakları karşılaştırıp çelişkileri gidererek, kendi yorumlarını veya tek bir kaynağın yanlı bakış açısını değil, olayın gerçekliğini ortaya koymayı hedefler. Bu süreç, tarihçinin mümkün olduğunca tarafsız (objektif) bir sonuca ulaşma çabasının bir göstergesidir.
- C) Yer ve zaman belirtme zorunluluğu: Tarihi olayların nerede ve ne zaman gerçekleştiğini belirtmek, tarihin temel unsurlarındandır. Ancak kaynak karşılaştırması, doğrudan yer ve zamanı belirtme zorunluluğunu değil, o yer ve zamanda yaşananların doğruluğunu teyit etme ihtiyacını vurgular.
- D) Neden-sonuç ilişkisi kurma: Tarihçi, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini de araştırır. Ancak bu, doğru ve güvenilir bilgilere ulaştıktan sonra yapılan bir analizdir. Kaynak karşılaştırması, bu analizi yapabilmek için gerekli olan doğru bilgiyi elde etme sürecidir.
- E) Süreklilik arz etmesi: Tarihi olaylar birbiriyle bağlantılıdır ve bir süreklilik içindedir. Bu da tarihin bir özelliğidir. Ancak kaynak karşılaştırması, bu süreklilik özelliğinden ziyade, olayların doğru bir şekilde tespit edilmesine odaklanır.
- Sonuç: Bir tarihçinin farklı kaynakları karşılaştırması ve çelişkileri gidermesi, geçmişi kişisel yorumlardan, yanlı bilgilerden ve hatalardan arındırarak, olayları olduğu gibi, tarafsız bir şekilde ortaya koyma çabasının bir parçasıdır. Bu da doğrudan tarih biliminin objektiflik ilkesi ile ilgilidir.
Cevap B seçeneğidir.
