TBMM'nin ayaklanmalara karşı aldığı ilk önlemlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Takrir-i Sükun Kanunu'nun çıkarılması
B) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
C) İstiklal Mahkemelerinin kurulması
D) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılışından sonra karşılaştığı iç ayaklanmalar ve dış tehditler karşısında devlet otoritesini sağlamak ve bağımsızlık mücadelesini sürdürmek için aldığı ilk adımlardan birini anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Takrir-i Sükun Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, 1925 yılında Şeyh Said İsyanı'nın ardından çıkarılmıştır. Amacı, devlet otoritesini güçlendirmek ve rejime karşı çıkan isyanları bastırmaktı. Ancak TBMM'nin açılışından hemen sonraki ilk ayaklanmalara karşı alınan bir önlem değildir, çok daha sonraki bir tarihe aittir.
- B) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması: TBMM, 23 Nisan 1920'de açıldıktan sadece altı gün sonra, 29 Nisan 1920'de bu kanunu çıkarmıştır. Bu kanun, TBMM'nin meşruiyetini tanımayan, devlete karşı ayaklanan, asker kaçakçılığı yapan veya düşmanla iş birliği yapanları "vatan haini" ilan ederek yargılanmalarının önünü açmıştır. TBMM'nin otoritesini sağlamak ve ayaklanmaları hukuki bir zeminde bastırmak için attığı ilk ve en önemli adımlardan biridir.
- C) İstiklal Mahkemelerinin kurulması: İstiklal Mahkemeleri, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun uygulanması ve ayaklanmaların hızlı bir şekilde bastırılması amacıyla 18 Eylül 1920'de kurulmuştur. Olağanüstü yetkilere sahip bu mahkemeler, kanunun etkinliğini artırmıştır. Ancak kanunun kendisi, mahkemelerin kurulmasından önce çıkarılmıştır. Dolayısıyla, kanun daha önce alınan bir önlemdir.
- D) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü: Bu kanun, 20 Ocak 1921'de kabul edilen, yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır. Devletin temel yapısını, yönetim biçimini ve vatandaş haklarını belirlemiştir. Ayaklanmalara karşı doğrudan bir önlemden ziyade, yeni devletin hukuki ve siyasi çerçevesini oluşturan temel bir belgedir ve tarihi Hıyanet-i Vataniye Kanunu'ndan sonradır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, TBMM'nin açılışının hemen ardından, karşılaştığı ayaklanmalara karşı hukuki bir zemin oluşturmak ve otoritesini sağlamak amacıyla aldığı ilk ve en kritik önlem, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
