🎓 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı çözümlü sorular Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı sınavında çıkabilecek temel konuları kapsamaktadır: Basit Harmonik Hareket (BHM), Dalgalar ve Su Dalgaları.
📌 Basit Harmonik Hareket (BHM)
Basit Harmonik Hareket (BHM), bir denge noktası etrafında tekrarlanan salınım hareketidir.
- Periyot (T): Bir tam salınım için geçen süre. Birimi saniyedir (s).
- Frekans (f): Bir saniyedeki salınım sayısı. Birimi Hertz'dir (Hz). $f = \frac{1}{T}$
- Genlik (A): Denge noktasından maksimum uzaklık.
- Geri Çağırıcı Kuvvet: Cismi denge noktasına doğru çeken kuvvettir.
⚠️ Dikkat: Periyot ve frekans birbirinin tersidir. Birinin artması diğerinin azalmasına neden olur.
💡 İpucu: Yay sarkacı ve basit sarkaçta periyodu etkileyen faktörleri karıştırmayın.
📌 Yay Sarkacı
Yay sarkacı, bir yayın ucuna bağlı kütlenin yaptığı basit harmonik harekettir.
- Periyot (T): $T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}$ (m: kütle, k: yay sabiti)
- Kütle (m) arttıkça periyot artar.
- Yay sabiti (k) arttıkça periyot azalır.
⚠️ Dikkat: Yerçekimi ivmesi (g), yay sarkaçının periyodunu etkilemez.
📌 Basit Sarkaç
Basit sarkaç, bir ipin ucuna bağlı kütlenin yaptığı basit harmonik harekettir.
- Periyot (T): $T = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}}$ (L: ipin uzunluğu, g: yerçekimi ivmesi)
- İpin uzunluğu (L) arttıkça periyot artar.
- Yerçekimi ivmesi (g) arttıkça periyot azalır.
⚠️ Dikkat: Kütle (m), basit sarkaçın periyodunu etkilemez.
📌 Dalgalar
Dalgalar, enerjiyi bir yerden başka bir yere taşıyan titreşimlerdir.
- Enine Dalgalar: Titreşim yönü, ilerleme yönüne dik olan dalgalardır (Örn: Su dalgaları, elektromanyetik dalgalar).
- Boyuna Dalgalar: Titreşim yönü, ilerleme yönüne paralel olan dalgalardır (Örn: Ses dalgaları).
- Dalga Boyu (λ): Ardışık iki tepe veya çukur arasındaki mesafedir.
- Hız (v): Dalganın birim zamanda aldığı yoldur. $v = λf$
- Genlik (A): Denge konumundan maksimum uzaklıktır. Enerji ile doğru orantılıdır.
💡 İpucu: Dalga hızı, ortama bağlıdır. Ortam değişmedikçe dalga hızı değişmez.
📌 Su Dalgaları
Su dalgaları, su yüzeyinde oluşan enine ve boyuna dalgaların birleşimidir.
- Derinlik arttıkça dalga hızı artar.
- Dalga boyu (λ) arttıkça dalga hızı artar.
- Frekans (f) arttıkça dalga boyu (λ) azalır (aynı ortamda).
- Su dalgalarında kırınım, girişim ve yansıma olayları gözlemlenebilir.
⚠️ Dikkat: Su dalgalarının hızı derinliğe bağlıdır. Sığ ortamda yavaşlar, derin ortamda hızlanır.
