Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, kıyı set göllerinin (lagünlerin) hangi kıyı tipinin oluşumunda etkili olduğunu bulmamız isteniyor. Kıyı set gölleri, yani lagünler, denizden bir kıyı oku veya kum seti ile ayrılmış sığ su kütleleridir. Genellikle alçak ve düz kıyılarda, akarsu ağızlarında veya koyların önünde oluşurlar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Boyuna Kıyılar: Bu kıyı tipi, dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde görülür. Kıyılar genellikle düz ve girinti-çıkıntı azdır. Türkiye'de Akdeniz ve Karadeniz kıyılarının bazı bölümleri bu tipe örnektir. Lagün oluşumuyla doğrudan bir ilişkisi yoktur.
- B) Enine Kıyılar: Dağların kıyıya dik uzandığı yerlerde oluşur. Bu nedenle kıyılar oldukça girintili ve çıkıntılıdır, çok sayıda koy ve körfez bulunur. Türkiye'de Ege Bölgesi kıyıları bu tipe örnektir. Lagün oluşumuyla doğrudan bir ilişkisi yoktur.
- C) Ria Kıyıları: Akarsu vadilerinin deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması sonucu oluşan kıyı tipidir. Genellikle yüksek ve dağlık kıyılarda görülür. İstanbul Boğazı ve Haliç, Ria tipi kıyılara örnektir. Lagün oluşumuyla ilişkili değildir.
- D) Dalmaçya Kıyıları: Kıyıya paralel uzanan dağ sıralarının çukur kısımlarının deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması ve yüksek kısımlarının adalar şeklinde kalmasıyla oluşur. Hırvatistan'daki Dalmaçya kıyıları ve Türkiye'de Kaş-Kalkan arası bu tipe örnektir. Lagün oluşumuyla ilişkili değildir.
- E) Limanlı Kıyılar: Bu kıyı tipi, genellikle alçak ve düz kıyılarda, geniş koy ve körfezlerin önünün kıyı setleri (kum setleri, kıyı okları) ile kapanması sonucu oluşur. Bu setlerin arkasında kalan sığ su kütleleri de lagünleri (kıyı set gölleri) meydana getirir. Yani, limanlı kıyıların temel özelliği, kıyı set göllerinin varlığıdır. Türkiye'deki Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri, bu tür kıyıların tipik örnekleridir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kıyı set gölleri (lagünler) doğrudan Limanlı Kıyıların oluşumunda etkili olan ve bu kıyı tipini tanımlayan bir özelliktir.
Cevap E seçeneğidir.
