Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de falezlerin (yalıyar) en yaygın olduğu kıyı bölgelerinden biridir?
A) Ege Kıyıları
B) Akdeniz Kıyıları
C) Karadeniz Kıyıları
D) Marmara Kıyıları
E) Güneydoğu Anadolu Kıyıları
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda Türkiye'deki kıyı tipleri ve yer şekilleri hakkında coğrafi bilgimizi kullanacağız. Özellikle "falez" kavramının ne anlama geldiğini ve hangi kıyılarımızda daha yaygın olduğunu anlamamız gerekiyor.
- Falez (Yalıyar) Nedir?
Falez, dalgaların kıyıları aşındırması sonucu oluşan dik uçurumlardır. Kıyıya paralel uzanan dağların veya yüksek platoların denize dik bir şekilde inmesi ve dalga erozyonuna uğramasıyla oluşurlar.
- Türkiye Kıyılarının Genel Özellikleri:
Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olduğu için çok çeşitli kıyı tiplerine sahiptir. Bu kıyıların jeolojik yapısı, dağların denize uzanış biçimi ve dalga hareketleri falez oluşumunu doğrudan etkiler.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Ege Kıyıları: Ege Bölgesi'nde dağlar denize genellikle dik uzanır. Bu durum, girintili çıkıntılı, koy ve körfezlerin bol olduğu, kıta sahanlığının geniş olduğu bir kıyı tipi (enine kıyı tipi) oluşturur. Falez oluşumu için uygun değildir; daha çok alçak kıyılar ve delta ovaları (Büyük Menderes, Gediz) yaygındır.
- B) Akdeniz Kıyıları: Akdeniz kıyılarında, özellikle Batı ve Orta Toroslar'ın denize paralel uzandığı yerlerde (örneğin Antalya çevresi) falezlere rastlanır. Ancak genel olarak Karadeniz kıyıları kadar kesintisiz ve yaygın değildir. Aynı zamanda delta ovaları (Çukurova, Göksu) da bulunur.
- C) Karadeniz Kıyıları: Karadeniz Bölgesi'nde dağlar (Kuzey Anadolu Dağları) denize paralel ve çok yakın uzanır. Kıyı şeridi genellikle dardır ve dağlar denize dik bir şekilde iner. Bu durum, dalgaların kıyıları şiddetli bir şekilde aşındırmasına neden olur ve falez oluşumu için çok elverişli bir ortam sağlar. Bu nedenle Karadeniz kıyıları, Türkiye'de falezlerin en yaygın ve belirgin olduğu kıyı bölgelerinden biridir.
- D) Marmara Kıyıları: Marmara kıyıları, Ege ve Karadeniz kıyıları arasında bir geçiş özelliği gösterir. Daha alçak ve girintili çıkıntılıdır. Bazı yerlerde (örneğin Şile, Kocaeli kıyıları) falezler görülse de, Karadeniz kıyıları kadar yaygın ve karakteristik değildir.
- E) Güneydoğu Anadolu Kıyıları: Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin denize kıyısı yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğrudan elenir.
- Sonuç:
Dağların denize paralel ve çok yakın uzandığı, kıyı şeridinin dar olduğu Karadeniz kıyıları, dalga aşındırmasıyla oluşan falezlerin Türkiye'de en yaygın görüldüğü bölgedir.
Cevap C seçeneğidir.
