🎓 12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, Soğuk Savaş dönemi, yumuşama (Detant) politikası, 1960-1980 arası Türkiye ve dünya, 12 Eylül Darbesi ve 1980 sonrası Türkiye'deki siyasi ve ekonomik gelişmeler gibi konuları kapsamaktadır.
📌 Soğuk Savaş Dönemi (1947-1991)
Soğuk Savaş, II. Dünya Savaşı'ndan sonra ABD liderliğindeki Batı Bloku ile Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Bloku arasındaki ideolojik, siyasi ve askeri gerginlik dönemidir. Doğrudan bir savaş olmamasına rağmen, vekalet savaşları ve silahlanma yarışı yaşanmıştır.
- ABD ve Sovyetler Birliği arasında ideolojik farklılıklar (kapitalizm vs. komünizm) temel etkendir.
- Silahlanma yarışı ve nükleer tehdit dünya barışını tehdit etmiştir.
- Kore Savaşı (1950-1953) ve Vietnam Savaşı (1955-1975) gibi vekalet savaşları yaşanmıştır.
- NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) ve Varşova Paktı gibi askeri ittifaklar kurulmuştur.
⚠️ Dikkat: Soğuk Savaş, sıcak bir çatışmaya dönüşmemiştir ancak dünya siyasetini derinden etkilemiştir.
📌 Yumuşama (Detant) Dönemi (1960'lar sonu - 1970'ler)
Yumuşama (Detant), Soğuk Savaş'ın gerginliğinin azalmaya başladığı, ABD ve Sovyetler Birliği arasında diyalog ve işbirliği arayışlarının arttığı dönemdir.
- Küba Füze Krizi (1962) sonrası nükleer savaş tehlikesinin farkına varılması yumuşama sürecini hızlandırmıştır.
- SALT I ve SALT II (Stratejik Silahları Sınırlandırma Görüşmeleri) gibi silah kontrolü anlaşmaları imzalanmıştır.
- Helsinki Nihai Senedi (1975) ile Avrupa'da güvenlik ve işbirliği konularında önemli adımlar atılmıştır.
💡 İpucu: Yumuşama dönemi, Soğuk Savaş'ın sona ermesinde önemli bir aşamadır.
📌 1960-1980 Arası Türkiye ve Dünya
Bu dönemde dünyada önemli siyasi ve ekonomik değişimler yaşanırken, Türkiye'de de siyasi istikrarsızlık ve ekonomik sorunlar artmıştır.
- 1960'larda öğrenci hareketleri ve toplumsal olaylar dünyada yaygınlaşmıştır.
- 1973 Petrol Krizi, dünya ekonomisini derinden etkilemiştir.
- Türkiye'de siyasi kutuplaşma artmış, sağ-sol çatışmaları yaşanmıştır.
- Ekonomik sorunlar, enflasyon ve işsizlik artmıştır.
📝 Not: Bu dönemde Türkiye'de sık sık hükümet değişiklikleri yaşanmıştır.
📌 12 Eylül Darbesi (1980)
12 Eylül 1980'de Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koyarak Türkiye'de askeri darbe yapmıştır. Darbenin gerekçesi, siyasi istikrarsızlığı ve terörü sona erdirmek olarak açıklanmıştır.
- Siyasi partiler kapatılmış, liderleri tutuklanmıştır.
- Sıkıyönetim ilan edilmiş, temel hak ve özgürlükler kısıtlanmıştır.
- Yeni bir anayasa hazırlanmış ve halkoyuna sunulmuştur (1982 Anayasası).
- Çok sayıda kişi tutuklanmış, yargılanmış ve idam edilmiştir.
⚠️ Dikkat: 12 Eylül Darbesi, Türkiye'nin siyasi ve sosyal hayatında derin izler bırakmıştır.
📌 1980 Sonrası Türkiye
1980'li yıllarda Türkiye'de ekonomik liberalleşme politikaları uygulanmaya başlanmış, dışa açılma ve serbest piyasa ekonomisi teşvik edilmiştir. Siyasi alanda ise 1983'te çok partili hayata geçilmiştir.
- Turgut Özal'ın başbakanlığı döneminde ekonomik reformlar yapılmıştır.
- Dış ticaret artmış, turizm gelirleri yükselmiştir.
- Siyasi yasaklar kalkmış, eski siyasetçilerin siyasete dönmelerine izin verilmiştir.
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde terör olayları yoğunlaşmıştır.
💡 İpucu: 1980 sonrası Türkiye, ekonomik ve siyasi dönüşümün yaşandığı bir dönemdir.
