Divan-ı Hümayun'un aşağıdaki özelliklerinden hangisi, günümüzdeki Bakanlar Kurulu'na benzer bir işlev gördüğünü kanıtlar?
A) Padişahın başkanlığında toplanması
B) Devlet işlerinin görüşülüp karara bağlanması
C) Üyelerinin tamamının devlet adamlarından oluşması
D) Kararların padişahın onayına sunulması
E) Şeyhülislamın fetva verme yetkisinin bulunması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Osmanlı Devleti'ndeki Divan-ı Hümayun ile günümüzdeki Bakanlar Kurulu arasındaki işlevsel benzerliği bulmamız isteniyor. İki kurumun da devlet yönetimindeki temel rolünü düşünerek seçenekleri değerlendirelim.
-
A) Padişahın başkanlığında toplanması: Divan-ı Hümayun'a başlangıçta padişah, daha sonra sadrazam başkanlık etmiştir. Günümüz Bakanlar Kurulu'na ise başbakan veya cumhurbaşkanı başkanlık eder. Bu bir benzerlik olsa da, kurumun ne iş yaptığına dair doğrudan bir işlev tanımı değildir; daha çok toplantı düzeniyle ilgilidir.
-
B) Devlet işlerinin görüşülüp karara bağlanması: Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin en önemli yönetim organıydı. Devletin iç ve dış siyaseti, maliyesi, adaleti gibi tüm önemli konular burada görüşülür ve kararlar alınırdı. Günümüzdeki Bakanlar Kurulu da, devletin genel politikalarını belirleyen, yasama ve yürütme ile ilgili önemli kararları alan temel organdır. Her iki kurumun da devletin genel işleyişini yönetme ve karara bağlama işlevi, onları birbirine benzer kılar. Bu, doğrudan bir işlevsel benzerliktir.
-
C) Üyelerinin tamamının devlet adamlarından oluşması: Hem Divan-ı Hümayun üyeleri (vezirler, kazaskerler, defterdarlar vb.) hem de Bakanlar Kurulu üyeleri (bakanlar) devletin üst düzey yöneticileridir. Bu bir benzerliktir ancak kurumun ne iş yaptığına değil, kimlerden oluştuğuna dair bir bilgidir. Soru "işlev" benzerliğini arıyor.
-
D) Kararların padişahın onayına sunulması: Divan-ı Hümayun'da alınan kararların son onayı padişaha aitti. Günümüzde de Bakanlar Kurulu kararları bazen cumhurbaşkanının onayına sunulur veya yasama organının (Meclis) onayından geçer. Bu da bir süreç benzerliğidir ancak kurumun temel "görüşme ve karar alma" işlevinden ziyade, kararın nihai geçerliliği ile ilgilidir. Bakanlar Kurulu'nun asıl işlevi kararları almaktır.
-
E) Şeyhülislamın fetva verme yetkisinin bulunması: Şeyhülislam, Osmanlı Devleti'nde dini konularda fetva veren önemli bir makamdı ve Divan'ın kararlarını dini açıdan etkileyebilirdi. Ancak Şeyhülislam, Divan'ın doğrudan bir üyesi değildi ve günümüzdeki Bakanlar Kurulu'nda dini konularda bu şekilde bir yetkiye sahip bir makam bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu seçenek bir benzerlik taşımaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Divan-ı Hümayun ve Bakanlar Kurulu'nun en temel ve benzer işlevi, devletin genel işlerini görüşmek ve bu konularda kararlar almaktır.
Cevap B seçeneğidir.
