I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarından hangisi Osmanlı Devleti için en olumsuz sonuçlardan biri olmuştur?
A) Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması
B) Yeni devletlerin kurulması
C) Sömürgeciliğin yaygınlaşması
D) Teknolojik gelişmelerin hızlanması
E) Uluslararası ticaretin artması
Sevgili öğrenciler, bu soruda I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en olumsuz sonucunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması: Bu antlaşma, I. Dünya Savaşı'nın sonunda Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesine yol açan çok ağır maddeler içeriyordu. Bu maddeler, Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, boğazların İtilaf Devletleri'ne açılması, stratejik noktaların işgal edilmesi ve güvenliklerini tehdit eden herhangi bir durumda İtilaf Devletleri'ne istedikleri yeri işgal etme hakkı tanıması gibi hükümlerdi (7. madde). Bu antlaşma, Anadolu'nun işgaline zemin hazırlamış ve Osmanlı Devleti'nin egemenliğini büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır. Bu nedenle, Osmanlı Devleti için en yıkıcı ve olumsuz sonuçlardan biridir.
- B) Yeni devletlerin kurulması: I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nin eski topraklarında (özellikle Orta Doğu ve Balkanlar'da) yeni ulus devletler kurulmuştur. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin toprak kaybının bir sonucudur. Ancak, bu devletlerin kurulmasına yol açan süreç, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın getirdiği işgaller ve ardından imzalanan barış antlaşmaları (Sevr Antlaşması gibi) ile başlamıştır. Dolayısıyla Mondros, bu sürecin başlangıcı ve en kritik adımıdır.
- C) Sömürgeciliğin yaygınlaşması: Sömürgecilik, I. Dünya Savaşı'ndan önce de var olan bir olguydu. Savaş sonrası sömürgecilik anlayışı manda ve himaye sistemine dönüşerek devam etmiştir. Osmanlı Devleti'nin toprakları da bu sistem altında İngiltere ve Fransa gibi devletler arasında paylaşılmıştır. Ancak bu durum, Mondros'un doğrudan bir sonucu olarak Osmanlı'nın toprak bütünlüğünün bozulmasıyla ilişkilidir.
- D) Teknolojik gelişmelerin hızlanması: Savaşlar genellikle teknolojik gelişmeleri hızlandırır. I. Dünya Savaşı da uçak, tank, denizaltı gibi birçok yeni teknolojinin gelişimine katkıda bulunmuştur. Ancak bu durum, Osmanlı Devleti için doğrudan bir "olumsuz sonuç" değildir; daha çok savaşın genel bir yan etkisidir ve bir devletin yıkılmasıyla doğrudan ilgili değildir.
- E) Uluslararası ticaretin artması: I. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ticaretin yapısı değişmiş, bazı bölgelerde artışlar yaşanmış olabilir. Ancak savaşın hemen ardından gelen ekonomik krizler ve yıkımlar göz önüne alındığında, bu durum Osmanlı Devleti'nin yaşadığı yıkımla kıyaslandığında en olumsuz sonuç olarak değerlendirilemez. Osmanlı Devleti, savaş sonrası ekonomik olarak büyük bir çöküş yaşamıştır.
Yukarıdaki açıklamaları değerlendirdiğimizde, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması, Osmanlı Devleti'nin topraklarının işgaline ve fiilen sona ermesine yol açan en doğrudan ve yıkıcı adımdır. Bu antlaşma, devletin egemenliğini ortadan kaldırmış ve Kurtuluş Savaşı'nı zorunlu kılmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
