Aşağıdakilerden hangisi zararlı cemiyetlerin özelliklerinden biridir?
A) Ülke bütünlüğünü savunmaları
B) Milli bilinci güçlendirmeleri
C) İşgallere karşı direniş göstermeleri
D) Devleti parçalamaya yönelik faaliyet göstermeleri
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele dönemindeki cemiyetlerin özelliklerini anlamamızı istiyor. "Zararlı cemiyetler" kavramı, o dönemde ülkenin bağımsızlığına ve bütünlüğüne karşı faaliyet gösteren grupları ifade eder. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ülke bütünlüğünü savunmaları: Bu özellik, zararlı cemiyetlere değil, tam aksine Milli Mücadele'yi destekleyen, vatanın bölünmezliğini savunan "yararlı cemiyetlere" aittir. Zararlı cemiyetler genellikle ülkenin bütünlüğünü bozmaya yönelik hareket ederlerdi. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Milli bilinci güçlendirmeleri: Milli bilinci güçlendirmek, halkı vatan sevgisi ve bağımsızlık ruhu etrafında birleştirmek, yine "yararlı cemiyetlerin" ve Milli Mücadele'nin temel amaçlarından biriydi. Zararlı cemiyetler ise genellikle bu bilinci zayıflatmaya veya farklı etnik/dini grupları ayrıştırmaya çalışırlardı. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) İşgallere karşı direniş göstermeleri: İşgallere karşı direniş göstermek, Anadolu'nun dört bir yanında kurulan Kuva-yi Milliye ruhunu taşıyan ve "yararlı cemiyetler" tarafından desteklenen bir hareketti. Zararlı cemiyetler ise çoğu zaman işgalci güçlerle iş birliği yapar veya onların himayesine girmeyi savunurlardı. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Devleti parçalamaya yönelik faaliyet göstermeleri: İşte bu özellik, zararlı cemiyetlerin en belirgin niteliğidir. Bu cemiyetler, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde ve Milli Mücadele yıllarında, ya azınlık haklarını bahane ederek bağımsız devletler kurma (Rum Pontus Cemiyeti, Mavri Mira Cemiyeti gibi) ya da büyük devletlerin mandası altına girerek ülkenin bütünlüğünü bozma (Wilson Prensipleri Cemiyeti, İngiliz Muhipleri Cemiyeti gibi) amacı güderlerdi. Bu faaliyetler, doğrudan devleti parçalamaya ve ülkeyi bölmeye yönelikti. Bu nedenle D seçeneği doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.
