Aşağıdakilerden hangisi milli varlığa düşman cemiyetler arasında yer almaz?
A) İngiliz Muhipleri Cemiyeti
B) Wilson Prensipleri Cemiyeti
C) Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası
D) Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti
Sevgili öğrenciler, bu soru, Kurtuluş Savaşı dönemi ve öncesinde ortaya çıkan cemiyetleri anlamamızı istiyor. Özellikle "milli varlığa düşman cemiyetler" kavramını iyi anlamamız gerekiyor. Milli varlığa düşman cemiyetler, Osmanlı Devleti'nin ve Türk milletinin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve egemenliğini savunmak yerine, farklı yollarla (örneğin yabancı mandası istemek, işgalcilerle iş birliği yapmak veya saltanatın devamı için milli mücadeleye karşı çıkmak gibi) ülkenin geleceğini tehlikeye atan veya milli mücadeleye engel olan gruplardır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İngiliz Muhipleri Cemiyeti: Bu cemiyet, Osmanlı Devleti'nin kurtuluşunun ancak İngiliz himayesine girmekle mümkün olacağına inanıyordu. Yani, tam bağımsızlık yerine bir yabancı devletin (İngiltere'nin) koruyuculuğunu savunuyordu. Bu durum, milli egemenlik ve bağımsızlık fikrine tamamen aykırıdır. Dolayısıyla, milli varlığa düşman cemiyetlerdendir.
- B) Wilson Prensipleri Cemiyeti: Bu cemiyet ise, ABD Başkanı Wilson'ın yayımladığı prensipler doğrultusunda, Osmanlı Devleti'nin kurtuluşunun Amerikan mandasına girmekle sağlanabileceğini düşünüyordu. Tıpkı İngiliz Muhipleri Cemiyeti gibi, tam bağımsızlık yerine bir başka yabancı devletin (ABD'nin) himayesini savunuyordu. Bu da milli varlığa düşman bir yaklaşımdır.
- C) Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası: Bu fırka (parti), Osmanlı saltanatına ve halifeliğine bağlılığı esas alarak, işgal güçleriyle uzlaşma yolunu seçmeyi ve milli mücadeleye karşı çıkmayı savunuyordu. Onlara göre, kurtuluş padişaha bağlı kalmak ve işgalcilerle çatışmamaktı. Bu tutum, milli bağımsızlık mücadelesini zayıflatmaya yönelik olduğu için milli varlığa düşman cemiyetler arasında sayılır.
- D) Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti: Bu cemiyet, adından da anlaşılacağı üzere "Milli Hakları Savunma" amacı taşıyordu. Özellikle Trabzon ve çevresinde Rumların Pontus devleti kurma iddialarına karşı çıkarak, bölgenin ve dolayısıyla ülkenin toprak bütünlüğünü ve milli haklarını savunuyordu. Bu cemiyetler, Kurtuluş Savaşı'nın temelini oluşturan ve milli mücadeleyi destekleyen, vatansever cemiyetlerdir. Yani, milli varlığa düşman değil, milli varlığı korumaya çalışan cemiyetlerdendir.
Bu açıklamalar ışığında, milli varlığa düşman cemiyetler arasında yer almayan seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
