İşte belirttiğin kurallara uygun olarak hazırlanmış konu özeti:
🎓 9. sınıf türk dili ve edebiyatı 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 2. yazılı sınavının 2. senaryosunun 1. testinde çıkabilecek konuları kapsamaktadır. Özellikle fiilimsiler, cümlenin öğeleri ve anlatım bozuklukları üzerinde durulacaktır.
📌 Fiilimsiler
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenemeyen, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilen sözcüklerdir.
- İsim-fiil (ad-eylem): -ma, -ış, -mak eklerini alır. Örn: "Okuma" alışkanlığı.
- Sıfat-fiil (ortaç): -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş eklerini alır. Örn: "Koşan" çocuklar.
- Zarf-fiil (ulaç): -ken, -alı, -madan, -ınca, -ıp, -arak, -dıkça, -e...-e, -r...-maz eklerini alır. Örn: "Gülerek" konuştu.
⚠️ Dikkat: "-ma" eki hem isim-fiil hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat etmelisin.
💡 İpucu: Fiilimsiler, fiiller gibi hareket anlamı taşırlar ancak cümlede isim, sıfat veya zarf gibi görev yaparlar.
📌 Cümlenin Öğeleri
Cümlenin öğeleri, bir cümleyi oluşturan ve anlamlı bir bütün meydana getiren temel parçalardır.
- Temel Öğeler:
- Özne: Cümlede işi yapan veya hakkında bilgi verilen öğedir.
- Yüklem: Cümlede işi, oluşu veya durumu bildiren öğedir.
- Yardımcı Öğeler:
- Belirtili Nesne: Neyi, kimi sorularına cevap verir.
- Belirtisiz Nesne: Ne sorusuna cevap verir.
- Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Kime, nerede, nereden, neye, neyde, neyden sorularına cevap verir.
- Zarf Tümleci: Nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin sorularına cevap verir.
⚠️ Dikkat: Özne ve yüklem, cümlenin temel öğeleridir ve her cümlede bulunmak zorundadır.
💡 İpucu: Cümlenin öğelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi, daha sonra nesne ve tümleçleri bulmak işini kolaylaştırır.
📌 Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, bir cümlede anlam belirsizliği, gereksizlik, çelişki veya dilbilgisi kurallarına aykırılık gibi nedenlerle ortaya çıkan hatalardır.
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bir arada kullanılması. Örn: "Aynı sorunları tekrar yeniden yaşadık."
- Anlam Belirsizliği: Cümlenin birden fazla anlama gelmesi. Örn: "Öğretmen, öğrenciyi sevdiğini söyledi." (Kim kimi seviyor belli değil)
- Çelişen Sözcüklerin Kullanımı: Birbiriyle zıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması. Örn: "Kesinlikle belki gelirim."
- Yanlış Sözcük Seçimi: Anlamca uygun olmayan bir sözcüğün kullanılması. Örn: "Elbiseleri üzerine geçirdi." (Giydi olmalıydı)
- Özne-Yüklem Uyumsuzluğu: Özne ve yüklemin sayı veya kişi bakımından uyumsuz olması. Örn: "Ben ve kardeşim sinemaya gideceğiz." (Gideceğiz yerine gideceğim demeliydi)
- Tümleç Eksikliği: Tümlecin eksik olmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu. Örn: "Bu konuya çok çalıştı ve başardı." (Neyi başardı?)
⚠️ Dikkat: Anlatım bozukluklarını bulmak için cümleyi dikkatlice okuyup anlamını sorgulamalısın.
💡 İpucu: Anlatım bozukluğu olan cümleleri düzeltirken, cümlenin anlamını bozmamaya özen göstermelisin.
