Aşağıdakilerden hangisi destan dönemine ait bir özellik değildir?
A) Sözlü gelenek ürünü olmaları
B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri
C) Kahramanlık temalarını işlemeleri
D) Yazılı eserler olmaları
E) Anonim olmaları
Sevgili öğrenciler, bu soruda destan döneminin özelliklerini hatırlamamız ve bu özelliklerden hangisinin bu döneme ait olmadığını bulmamız isteniyor. Destan dönemi, bir milletin henüz yazıyı kullanmaya başlamadığı, sözlü kültürün egemen olduğu ve ortak belleğin ürünlerinin ortaya çıktığı çok eski zamanları ifade eder. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sözlü gelenek ürünü olmaları: Destanlar, başlangıçta yazıya geçirilmemiş, dilden dile, nesilden nesile aktarılarak yaşamış eserlerdir. Bu, destan döneminin en temel ve belirleyici özelliklerinden biridir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri: Destanlarda tanrılar, yarı tanrılar, sihirli güçler, doğaüstü varlıklar ve insanüstü yeteneklere sahip kahramanlar sıkça görülür. Gerçeküstü olaylar, destanların ayrılmaz bir parçasıdır. Bu ifade de doğrudur.
- C) Kahramanlık temalarını işlemeleri: Destanlar, genellikle bir milletin veya topluluğun önemli bir kahramanının yiğitliklerini, savaşlarını, fedakarlıklarını ve maceralarını anlatır. Bu kahramanlar, milletin ortak değerlerini temsil eder. Bu ifade de doğrudur.
- D) Yazılı eserler olmaları: Destan dönemi, genellikle yazının henüz yaygınlaşmadığı veya hiç kullanılmadığı bir dönemi kapsar. Destanlar, ilk ortaya çıktıklarında sözlüdür. Yazıya geçirilme süreçleri, çok daha sonraki dönemlerde, genellikle sözlü geleneğin zayıflamasıyla veya toplumların yazıya geçişiyle gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, "yazılı eserler olmaları" destan döneminin *ilk* ve *temel* bir özelliği değildir.
- E) Anonim olmaları: Destanlar, tek bir yazar tarafından değil, halkın ortak belleği ve yaratıcılığıyla zaman içinde oluşmuş, şekillenmiş ve gelişmiş eserlerdir. Bu nedenle yazarları belli değildir, yani anonimdirler. Bu ifade de doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, destanlar ilk ortaya çıktıklarında sözlüdür ve destan dönemi yazının henüz yaygınlaşmadığı bir dönemi ifade eder. Bu nedenle "yazılı eserler olmaları" destan dönemine ait bir özellik değildir.
Cevap D seçeneğidir.
