Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki platoların ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Genellikle akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları
B) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri için uygun alanlar oluşturmaları
C) Ortalama yükseltilerinin fazla olması
D) Volkanik arazilerde yaygın olarak bulunmaları
E) Oluşum şekillerinin farklılık göstermesi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda Türkiye'deki platoların genel özelliklerini ve bu özelliklerden hangisinin ortak olmadığını bulmamız isteniyor. Platolar, akarsular tarafından derin vadilerle yarılmış, çevresine göre yüksekte kalmış geniş düzlüklerdir. Türkiye, genç oluşumlu bir ülke olduğu için platolar açısından oldukça zengindir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Genellikle akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları: Türkiye'deki platoların en belirgin özelliklerinden biridir. İç Anadolu'daki platolar (Haymana, Cihanbeyli, Obruk) Kızılırmak, Yeşilırmak gibi akarsular tarafından; Doğu Anadolu'daki platolar ise Fırat, Dicle gibi akarsular tarafından derin vadilerle yarılmıştır. Bu durum, platoların akarsu aşındırmasıyla şekillendiğini gösterir. Bu ifade, Türkiye platolarının ortak bir özelliğidir.
- B) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri için uygun alanlar oluşturmaları: Türkiye'deki platolar, geniş düzlükleri sayesinde tarım (özellikle tahıl tarımı) ve hayvancılık (özellikle büyükbaş hayvancılık) faaliyetleri için önemli alanlardır. İç Anadolu platoları tahıl ambarı iken, Erzurum-Kars platosu büyükbaş hayvancılık için elverişlidir. Bu ifade, Türkiye platolarının ortak bir özelliğidir.
- C) Ortalama yükseltilerinin fazla olması: Türkiye, ortalama yükseltisi fazla olan bir ülkedir. Bu durum, platoları için de geçerlidir. Özellikle Doğu Anadolu'daki platolar (Erzurum-Kars, Ardahan) oldukça yüksek rakımlara sahiptir. İç Anadolu'daki platolar da çevrelerindeki ovalara göre daha yüksekte yer alır. Bu ifade, Türkiye platolarının ortak bir özelliğidir.
- D) Volkanik arazilerde yaygın olarak bulunmaları: Türkiye'de volkanik platolar (örneğin Erzurum-Kars Platosu) bulunsa da, tüm platolar volkanik kökenli değildir. İç Anadolu'daki birçok plato (Haymana, Cihanbeyli, Obruk) tabaka düzlüğü platosu yani aşınım platosu özelliğindedir. Yani, volkanik arazilerde bulunmak, Türkiye'deki *tüm* platoların *ortak* bir özelliği değildir. Bu ifade, ortak bir özellik değildir.
- E) Oluşum şekillerinin farklılık göstermesi: Türkiye'de farklı oluşum şekillerine sahip platolar bulunur. Örneğin, İç Anadolu'daki platolar genellikle tabaka düzlüğü (aşınım) platolarıyken, Doğu Anadolu'daki Erzurum-Kars platosu volkanik bir platodur. Ayrıca tektonik hareketlerle yükselmiş platolar da mevcuttur. Bu durum, Türkiye platolarının genel bir özelliğidir; yani farklı oluşum şekillerine sahip olmaları, platoların bir bütün olarak ele alındığında ortak bir özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Türkiye'deki platoların hepsi volkanik arazilerde yaygın olarak bulunmaz. Bu nedenle, D seçeneği ortak bir özellik değildir.
Cevap D seçeneğidir.
