Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
A) Karadeniz Bölgesi
B) Akdeniz Bölgesi
C) Ege Bölgesi
D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
E) İç Anadolu Bölgesi
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölgeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "karstik şekiller" ne anlama geliyor, onu hatırlayalım:
- Karstik Şekiller Nedir? Karstik şekiller, genellikle kalker (kireç taşı), jips (alçı taşı) ve kaya tuzu gibi suda kolay çözünebilen kayaçların bulunduğu arazilerde, yeraltı ve yerüstü sularının kimyasal çözünmesiyle oluşan yer şekilleridir. Mağaralar, sarkıtlar, dikitler, travertenler, obruklar, dolinler, uvalalar ve polyeler bu tür şekillere örnektir.
- Karstik Şekillerin Oluşum Şartları: Bu tür şekillerin oluşabilmesi için iki temel şart gereklidir. Birincisi, arazinin büyük oranda kalker, jips gibi suda kolay çözünen kayaçlardan oluşmasıdır. İkincisi ise, bu kayaçları çözebilecek miktarda suyun (yeterli yağışın) bulunmasıdır.
- Türkiye'de Durum: Türkiye, Alp-Himalaya kıvrım sistemi üzerinde yer aldığı için genç oluşumlu ve kalkerli araziler açısından oldukça zengindir. Özellikle Toros Dağları kuşağı, geniş kalker kütlelerinden oluşur.
- Akdeniz Bölgesi ve Karstik Şekiller: Akdeniz Bölgesi, özellikle Toros Dağları'nın uzantıları sayesinde geniş kalkerli arazilere sahiptir. Ayrıca, Akdeniz iklimi kışları bol yağışlıdır. Bu iki faktör (geniş kalkerli arazi ve yeterli yağış), karstik şekillerin bu bölgede çok yaygın ve çeşitli bir şekilde oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bölgede sayısız mağara (Damlatas, Karain, Dim vb.), obruk, dolin, polye (Elmalı, Kestel, Tefenni vb.) ve traverten bulunur.
- Diğer Bölgeler Neden Değil? Diğer bölgelerde karstik şekiller bulunsa da, Akdeniz Bölgesi kadar yaygın değildir. Örneğin, Karadeniz Bölgesi nemli ve yağışlı olsa da, kalkerli arazi Akdeniz Bölgesi kadar yaygın değildir. Ege Bölgesi'nde fay hatları ve grabenler yaygındır, kalkerli araziler olsa da Akdeniz kadar baskın değildir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kalkerli araziler bulunsa da, iklim kurak olduğu için çözülme Akdeniz kadar etkili değildir. İç Anadolu Bölgesi'nde ise volkanik araziler ve tuzlu göller yaygındır, kalkerli araziler Akdeniz kadar geniş yer kaplamaz ve yağış miktarı da daha azdır.
Bu bilgiler ışığında, Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölgenin Akdeniz Bölgesi olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
