Sevgili öğrenciler, bu soruda kimyasal tepkime kavramını ve fiziksel değişimden farkını anlamamız gerekiyor. Önce bu iki kavramı kısaca hatırlayalım:
- Kimyasal Tepkime (Kimyasal Değişim): Maddenin kimlik değiştirmesi, yani yapısının değişerek tamamen yeni maddeler oluşturmasıdır. Bu tür değişimlerde atomlar arasındaki bağlar kopar ve yeni bağlar oluşur. Geri dönüşü genellikle zordur.
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde (şekil, boyut, hal gibi) meydana gelen değişimlerdir. Maddenin kimyasal yapısı değişmez, yeni bir madde oluşmaz. Geri dönüşü genellikle kolaydır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Demirin paslanması: Bu bir kimyasal tepkimedir. Demir (Fe), havadaki oksijen (O₂) ve su (H₂O) ile tepkimeye girerek demir oksit (pas, Fe₂O₃) adı verilen yeni bir madde oluşturur. Pasın özellikleri demirinkinden tamamen farklıdır.
- B) Suyun kaynaması: Bu bir fiziksel değişimdir. Su (H₂O) kaynadığında, sıvı halden gaz haline (buhar) geçer. Ancak su moleküllerinin (H₂O) yapısı değişmez. Sadece moleküller arasındaki uzaklık ve hareketlilik artar. Buhar da sudur, sadece farklı bir fiziksel haldedir.
- C) Kağıdın yanması: Bu bir kimyasal tepkimedir. Kağıt (temel olarak selüloz), yandığında havadaki oksijenle tepkimeye girerek kül, karbondioksit (CO₂) ve su buharı (H₂O) gibi tamamen yeni maddeler oluşturur. Kağıt eski haline geri döndürülemez.
- D) Yiyeceklerin sindirilmesi: Bu da bir kimyasal tepkimeler zinciridir. Vücudumuzdaki enzimler yardımıyla büyük ve karmaşık besin molekülleri (proteinler, karbonhidratlar, yağlar) daha küçük ve basit moleküllere (amino asitler, glikoz, yağ asitleri) ayrıştırılır. Bu süreçte besinlerin kimyasal yapısı değişir ve yeni maddeler oluşur.
- E) Odunun kömürleşmesi: Bu da bir kimyasal tepkimedir. Odun yüksek sıcaklıkta oksijensiz ortamda ısıtıldığında (piroliz), yapısındaki selüloz ve lignin gibi maddeler parçalanarak kömür (büyük ölçüde karbon), katran ve çeşitli gazlar gibi yeni maddeler oluşturur. Odun eski haline geri döndürülemez.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, suyun kaynaması dışındaki tüm olaylarda maddelerin kimyasal yapısı değişmekte ve yeni maddeler oluşmaktadır. Suyun kaynamasında ise sadece hal değişimi meydana gelir, suyun kimyasal yapısı aynı kalır.
Cevap B seçeneğidir.
