Aşağıdakilerden hangisi Amasya Genelgesi'nin maddelerinden biridir?
A) Manda ve himaye kabul edilemez.
B) İstanbul Hükümeti üzerine düşen görevi yerine getirememektedir.
C) TBMM açılmalıdır.
D) Saltanat kaldırılmalıdır.
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele dönemimizin önemli dönüm noktalarından biri olan Amasya Genelgesi'nin içeriğini anlamamızı istiyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- Amasya Genelgesi'nin Önemi: Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), Milli Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini ortaya koyan ilk belgedir. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağını ilan ederek, ulusal egemenlik ilkesine ilk kez işaret etmiştir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Manda ve himaye kabul edilemez. Bu karar, Amasya Genelgesi'nde doğrudan yer almamıştır. Manda ve himaye fikri, özellikle Sivas Kongresi'nde kesin olarak reddedilmiştir. Amasya'da bağımsızlık vurgusu yapılsa da, bu net ifade Sivas Kongresi'ne aittir.
- B) İstanbul Hükümeti üzerine düşen görevi yerine getirememektedir. Bu ifade, Amasya Genelgesi'nin en temel maddelerinden biridir. Genelge, vatanın bütünlüğünün ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu belirttikten sonra, bu tehlikenin en önemli nedenlerinden biri olarak İstanbul Hükümeti'nin acizliğini ve sorumluluklarını yerine getiremediğini açıkça vurgulamıştır. Bu madde, Milli Mücadele'nin gerekçesini oluşturmuştur.
- C) TBMM açılmalıdır. Amasya Genelgesi, "her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurulun oluşturulması" gerektiğini belirtmiştir. Bu, bir temsil heyeti veya meclis fikrinin ilk tohumlarıdır. Ancak doğrudan "TBMM açılmalıdır" ifadesi, daha sonraki süreçlerde, özellikle Osmanlı Mebusan Meclisi'nin dağıtılması ve Ankara'da yeni bir meclis ihtiyacının doğmasıyla netleşmiştir.
- D) Saltanat kaldırılmalıdır. Saltanatın kaldırılması, Milli Mücadele'nin çok daha ileri bir aşamasında, 1 Kasım 1922 tarihinde gerçekleşen büyük bir devrimdir. Amasya Genelgesi'nde böyle bir madde bulunmamaktadır. Genelge, İstanbul Hükümeti'nin işlevsizliğini eleştirse de, doğrudan saltanatın kaldırılmasını hedeflememiştir.
Bu analizler ışığında, Amasya Genelgesi'nin temel maddelerinden biri olan ve Milli Mücadele'nin gerekçesini oluşturan ifade, İstanbul Hükümeti'nin görevini yapamadığına dair tespittir.
Cevap B seçeneğidir.
