12. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3

İşte istediğiniz formata uygun, 12. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3 için hazırlanmış ders notu:

🎓 12. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3 - Ders Notu

Bu ders notu, genetik şifre, protein sentezi, DNA replikasyonu ve mutasyonlar gibi temel moleküler biyoloji konularını kapsamaktadır. Sınavda başarılı olmak için bu konuları dikkatlice tekrar etmeniz önemlidir.

📌 Genetik Şifre

Genetik şifre, DNA üzerindeki nükleotit dizisinin proteinlerdeki amino asit dizisine nasıl dönüştürüldüğünü belirleyen kurallar bütünüdür. Her üçlü nükleotit dizisi (kodon) bir amino asidi veya durdurma sinyalini kodlar.

• Genetik şifre evrenseldir (neredeyse tüm canlılarda aynıdır).
• Bir amino asit birden fazla kodon tarafından kodlanabilir (dejenere).
• Başlangıç kodonu (AUG) aynı zamanda metiyonin amino asidini de kodlar.

⚠️ Dikkat: UAA, UAG ve UGA kodonları amino asit kodlamaz, bunlar durdurma (stop) kodonlarıdır.

📌 Protein Sentezi (Translasyon)

Protein sentezi, mRNA üzerindeki genetik bilginin ribozomlar aracılığıyla proteinlere dönüştürülme sürecidir. Bu süreç üç aşamadan oluşur: başlama, uzama ve sonlanma.

• Başlama: mRNA ribozoma bağlanır ve ilk tRNA (metiyonin taşıyan) başlama kodonuna (AUG) bağlanır.
• Uzatma: tRNA'lar mRNA üzerindeki kodonlara göre ribozoma gelir ve amino asitler arasında peptit bağları oluşur.
• Sonlanma: Durdurma kodonuna (UAA, UAG veya UGA) gelindiğinde protein sentezi durur ve protein serbest bırakılır.

💡 İpucu: tRNA, mRNA'daki kodonlara uygun antikodonları taşır ve doğru amino asidin ribozoma getirilmesini sağlar.

📌 DNA Replikasyonu

DNA replikasyonu, DNA molekülünün kendini eşlemesi işlemidir. Bu işlem, hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşir ve her yeni hücrenin genetik olarak aynı DNA'ya sahip olmasını sağlar.

• DNA replikasyonu yarı korunumlu (semikonservatif) bir süreçtir; her yeni DNA molekülü bir eski ve bir yeni iplik içerir.
• DNA polimeraz enzimi, yeni DNA ipliğini sentezler.
• Replikasyon, replikasyon orijinlerinde başlar ve her iki yönde ilerler.

📝 Not: DNA ligaz enzimi, DNA parçacıklarını (Okazaki parçacıkları) birbirine bağlar.

📌 Mutasyonlar

Mutasyonlar, DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişikliklerdir. Mutasyonlar kendiliğinden oluşabileceği gibi çevresel faktörler (mutajenler) tarafından da tetiklenebilir. Mutasyonlar zararlı, faydalı veya nötr olabilir.

• Nokta mutasyonları: Tek bir nükleotidin değişimi (örneğin, baz değişimi, ekleme veya silinme).
• Frameshift (Çerçeve kayması) mutasyonları: Ekleme veya silinme sonucu okuma çerçevesinin kayması.
• Kromozomal mutasyonlar: Kromozomların yapısında veya sayısında değişiklikler.

⚠️ Dikkat: Mutajenler, mutasyon oranını artıran kimyasal veya fiziksel etkenlerdir (örneğin, UV ışınları, bazı kimyasallar).