Aşağıdakilerden hangisi mantıkta bir önerme örneğidir?
A) Keşke sınavım iyi geçseydi!
B) Bugün hava çok güzel.
C) Lütfen sessiz olur musunuz?
D) Hangi kitabı okuyorsun?
Mantıkta bir önerme (proposition), doğru ya da yanlış kesin bir değer alabilen, bildirimsel bir cümledir. Yani, bir önerme ya doğrudur ya da yanlıştır, ikisi birden olamaz ve bir soru, emir, dilek veya ünlem cümlesi olamaz. Bir cümlenin önerme olabilmesi için, içeriğinin doğruluğu veya yanlışlığı hakkında bir yargıda bulunulabilmesi gerekir.
- A) Keşke sınavım iyi geçseydi! Bu bir dilek veya ünlem cümlesidir. Bir dilek veya temenni, doğru ya da yanlış olarak değerlendirilemez. Bu nedenle bir önerme değildir.
- B) Bugün hava çok güzel. Bu bir bildirimsel cümledir. Bu cümlenin doğru mu yoksa yanlış mı olduğu, kişinin hava durumu hakkındaki algısına göre değişebilir (çünkü "güzel" öznel bir kavramdır), ancak cümlenin kendisi bir iddiayı ifade eder ve bu iddia prensipte doğru ya da yanlış olarak değerlendirilebilir. Örneğin, hava gerçekten güneşliyse ve ılımansa, bir kişi için doğru olabilir; fırtınalı ve yağmurluysa, yanlış olabilir. Önemli olan, bir yargı bildirmesidir. Bu nedenle bir önerme örneğidir.
- C) Lütfen sessiz olur musunuz? Bu bir rica veya emir cümlesidir. Bir rica veya emir, doğru ya da yanlış olarak değerlendirilemez. Bu nedenle bir önerme değildir.
- D) Hangi kitabı okuyorsun? Bu bir soru cümlesidir. Bir soru, doğru ya da yanlış olarak değerlendirilemez. Bu nedenle bir önerme değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, sadece "Bugün hava çok güzel" cümlesi, doğru veya yanlış olabilen bildirimsel bir ifade olduğu için mantıkta bir önerme örneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
