10. Sınıf Felsefe 1. Dönem 2. Yazılı Hazırlık Notları 📝
Felsefenin Anlamı ve Kapsamı 🧐
Felsefe, varlık, bilgi, değer, akıl, zihin ve dil gibi konularla ilgili temel soruları ele alan bir düşünce disiplinidir. Felsefe, eleştirel düşünme ve mantıksal akıl yürütme becerilerini geliştirmeye yardımcı olur.
Felsefi Düşüncenin Özellikleri 💡
- Evrensellik: Genel geçer doğrulara ulaşmayı hedefler.
- Akılcılık: Mantık ilkelerine dayanır.
- Eleştirellik: Mevcut bilgileri sorgular.
- Sistemlilik: Tutarlı bir bütün oluşturur.
- Refleksiflik: Kendi üzerine düşünebilme yeteneği.
Bilgi Felsefesi (Epistemoloji) 📚
Bilginin kaynağı, sınırları ve geçerliliği ile ilgilenir. Temel sorular şunlardır:
- Bilgi nedir?
- Bilgiye nasıl ulaşırız?
- Bilginin sınırları nelerdir?
Varlık Felsefesi (Ontoloji) 🌍
Varlığın ne olduğu, temel özellikleri ve var olanların sınıflandırılması ile ilgilenir. Temel sorular şunlardır:
- Varlık nedir?
- Evrenin yapısı nasıldır?
- Madde ve ruh arasındaki ilişki nedir?
Ahlak Felsefesi (Etik) ⚖️
İyi ve kötü, doğru ve yanlış gibi ahlaki değerleri inceler. Temel sorular şunlardır:
- İyi nedir?
- Ahlaki eylemlerin ölçütleri nelerdir?
- Evrensel ahlak yasaları var mıdır?
Sanat Felsefesi (Estetik) 🎨
Güzellik, sanatın doğası ve sanat eserlerinin değerlendirilmesi ile ilgilenir. Temel sorular şunlardır:
- Güzellik nedir?
- Sanat nedir?
- Sanat eserlerinin değeri nasıl belirlenir?
Felsefi Akımlar ve Temsilcileri 👤
- Rasyonalizm: Akıl yoluyla bilgiye ulaşılabileceğini savunur. Temsilcileri: Descartes, Spinoza.
- Empirizm: Deneyim yoluyla bilgiye ulaşılabileceğini savunur. Temsilcileri: Locke, Hume.
- Kritisizm: Aklın ve deneyimin birlikte bilgi oluşturduğunu savunur. Temsilcisi: Kant.
Önemli Kavramlar ve Tanımlar 🔑
- Doğruluk: Bir önermenin gerçeklikle uyuşması.
- Gerçeklik: Var olan her şey.
- Bilgi: Doğruluğu kanıtlanmış inanç.
- Kanıt: Bir şeyin doğruluğunu gösteren delil.
Matematiksel İfadeler ➕➖➗✖️
Felsefede bazı kavramlar matematiksel olarak ifade edilebilir. Örneğin, bir şeyin olasılığı $P(A)$ şeklinde gösterilir.
Örneğin, bir olayın olasılığı $0 \leq P(A) \leq 1$ aralığında değer alır.
