Aşağıdakilerden hangisi 'tümdengelim' (dedüksiyon) yöntemine bir örnektir?
A) Gözlemlediğim bütün kuğular beyaz, o halde bütün kuğular beyazdır.Sevgili öğrenciler, bu soruda 'tümdengelim' (dedüksiyon) yöntemini anlamamız isteniyor. Tümdengelim, genel bir önermeden (kuraldan veya bilgiden) yola çıkarak özel bir duruma ilişkin kesin bir sonuca ulaşma biçimidir. Yani, bütünden parçaya doğru bir akıl yürütme söz konusudur ve eğer genel öncüller doğruysa, sonuç da kesinlikle doğru olmak zorundadır.
Bu ifade, özel gözlemlerden (gözlemlediğim kuğuların beyaz olması) yola çıkarak genel bir sonuca (bütün kuğuların beyaz olduğu) ulaşmaya çalışır. Bu, 'tümevarım' (endüksiyon) yöntemine bir örnektir. Tümevarımda sonuç kesin değil, olasılıklıdır; çünkü henüz gözlemlemediğimiz siyah bir kuğu var olabilir.
Bu ifade de geçmişteki özel durumlardan (daha önce hiç yalan söylememesi) yola çıkarak gelecekteki veya şimdiki özel bir durum hakkında olasılıklı bir tahminde bulunur. Bu da tümevarımsal bir akıl yürütmedir; çünkü sonuç kesin değildir, sadece bir olasılıktır.
İşte bu, tümdengelim yönteminin mükemmel bir örneğidir! İlk olarak genel bir kural veya önerme sunulur: "Bütün insanlar ölümlüdür." Ardından, bu genel kuralın geçerli olduğu özel bir durum belirtilir: "Ali de bir insandır." Son olarak, bu iki öncülden yola çıkarak kesin ve zorunlu bir sonuca ulaşılır: "O halde Ali de ölümlüdür." Genelden özele doğru, kesin bir sonuç veren bu akıl yürütme biçimi tümdengelimdir.
Bu ifade, belirli gözlemlerden (sınavda başarılı olanların çoğunun düzenli çalışması) yola çıkarak genel bir ilke veya kural (düzenli çalışmanın başarıyı getirdiği) çıkarmaya çalışır. Bu da tümevarım yöntemine bir örnektir. Sonuç kesin değildir; düzenli çalışıp da başarısız olanlar veya düzensiz çalışıp da başarılı olanlar olabilir.
Bu açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, genel bir kuraldan özel bir sonuca kesin olarak ulaştığımız tek seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
