Sevgili öğrenciler, bu soru, Lozan Barış Antlaşması'nın önemli maddelerinden birini ve antlaşma sonrasında Türkiye'nin dış politikasını meşgul eden bir konuyu anlamamızı istiyor. Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk devletinin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve bugünkü sınırlarımızın büyük ölçüde çizildiği çok önemli bir belgedir. Ancak bazı konularda taraflar arasında tam bir uzlaşma sağlanamamış ve bu konular antlaşma sonrasına bırakılmıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Boğazlar Sorunu: Lozan Barış Antlaşması'nda Boğazlar'ın statüsü belirlenmiştir. Buna göre, Boğazlar uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek, başkanı Türk olacak ve Boğazlar'ın her iki yakası askerden arındırılacaktı. Yani, Lozan'da bu konuda bir çözüm bulunmuştu, ancak Türkiye'nin egemenliğini tam olarak sağlamadığı için daha sonra Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile yeniden düzenlenmiştir. Dolayısıyla, Lozan'da çözüme kavuşturulamayan bir sorun değildir, bir çözüme bağlanmıştır.
- B) Musul Sorunu: Lozan Barış Antlaşması görüşmeleri sırasında Musul'un statüsü konusunda Türkiye ve İngiltere arasında büyük anlaşmazlık yaşanmıştır. İngiltere, Musul'u kendi mandası altındaki Irak'a katmak isterken, Türkiye Musul'un Misak-ı Millî sınırları içinde olduğunu savunmuştur. Taraflar arasında bir uzlaşma sağlanamadığı için, bu konunun Lozan'dan sonra Türkiye ile İngiltere arasında ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırılmıştır. Ancak bu görüşmeler de sonuç vermeyince konu Milletler Cemiyeti'ne taşınmış ve 1926 Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşmuştur. Bu durum, Musul'un Lozan'da çözülemeyen ve Türkiye ile İngiltere arasında sorun olmaya devam eden bir konu olduğunu açıkça göstermektedir.
- C) Hatay Sorunu: Hatay, Lozan Barış Antlaşması sırasında Fransa mandası altındaki Suriye sınırları içinde kalmıştır. Bu durum, o dönemde bir sorun olarak değil, mevcut bir sınır düzenlemesi olarak kabul edilmiştir. Hatay'ın Türkiye'ye katılması meselesi, Lozan'dan çok sonra, 1930'lu yılların sonunda gündeme gelmiş ve 1939'da anavatana katılmasıyla çözülmüştür. Dolayısıyla, Lozan'da çözüme kavuşturulamayan bir sorun değildir.
- D) Ege Adaları Sorunu: Lozan Barış Antlaşması'nda Ege Adaları'nın statüsü de belirlenmiştir. On İki Ada İtalya'ya, diğer adaların büyük bir kısmı ise Yunanistan'a bırakılmıştır. Türkiye'ye yakın bazı adaların silahsızlandırılması kararı alınmıştır. Yani, bu konuda da Lozan'da bir çözüme ulaşılmıştır.
Bu analizlere göre, Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan ve Türkiye ile İngiltere arasında sorun olmaya devam eden konu Musul Sorunu'dur.
Cevap B seçeneğidir.
