Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "açık" kelimesinin zıt anlamlısı kullanılmıştır?
A) Pencereyi kapatmayı unutmuştu.
B) Konuşması oldukça anlaşılırdı.
C) Kapı ardına kadar açıktı.
D) Hava bugün çok berrak.
E) Gizli bir anlaşma yaptılar.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "açık" kelimesinin farklı anlamlarını ve bu anlamlara karşılık gelen zıt anlamlılarını düşünmemiz gerekiyor. "Açık" kelimesi Türkçede birden fazla anlama gelebilen zengin bir kelimedir. Bu yüzden zıt anlamlısını bulurken, cümlenin bağlamına dikkat etmeliyiz.
- Öncelikle, "açık" kelimesinin akla gelen bazı anlamlarını ve zıt anlamlılarını hatırlayalım:
- Bir şeyin kapalı olmaması durumu (örneğin: "kapı açık"). Bu anlamın zıt anlamlısı "kapalı"dır.
- Bir şeyin net, anlaşılır olması durumu (örneğin: "açık anlatım"). Bu anlamın zıt anlamlıları "anlaşılmaz", "karışık", "belirsiz" olabilir.
- Bir şeyin gizli olmaması, herkesçe bilinen, alenî olması durumu (örneğin: "açık bilgi"). Bu anlamın zıt anlamlısı "gizli", "saklı"dır.
- Bir rengin koyu olmaması durumu (örneğin: "açık mavi"). Bu anlamın zıt anlamlısı "koyu"dur.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her birinde "açık" kelimesinin zıt anlamlısının kullanılıp kullanılmadığına bakalım:
- A) Pencereyi kapatmayı unutmuştu.
- Burada "kapatmayı" fiili kullanılmıştır. "Kapatmak", "açık" (kapalı olmayan) kelimesinin zıt anlamlısı olan "kapalı" durumuna getirme eylemidir. Yani "kapalı" kelimesinin fiil hali kullanılmıştır. Bu, "açık" kelimesinin bir zıt anlamlısıdır.
- B) Konuşması oldukça anlaşılırdı.
- "Anlaşılır" kelimesi, "açık" (net, anlaşılır) kelimesinin eş anlamlısıdır. Zıt anlamlısı değildir.
- C) Kapı ardına kadar açıktı.
- Bu cümlede "açık" kelimesinin kendisi kullanılmıştır. Zıt anlamlısı kullanılmamıştır.
- D) Hava bugün çok berrak.
- "Berrak" kelimesi, "açık" (net, şeffaf) kelimesinin eş anlamlısıdır. Zıt anlamlısı değildir.
- E) Gizli bir anlaşma yaptılar.
- Burada "gizli" kelimesi kullanılmıştır. "Gizli", "açık" kelimesinin "herkesçe bilinen, saklı olmayan, alenî" anlamının zıt anlamlısıdır. Örneğin, "açık anlaşma" (kamuya açık anlaşma) ve "gizli anlaşma" (saklı tutulan anlaşma) birbirinin zıttıdır.
- Soruda "açık" kelimesinin zıt anlamlısının kullanıldığı cümle sorulmaktadır. Hem A seçeneğinde "kapalı" kelimesinin fiil hali hem de E seçeneğinde "gizli" kelimesi "açık" kelimesinin farklı anlamlarına karşılık gelen zıt anlamlılardır. Ancak genellikle bu tür sorularda, kelimenin daha soyut veya geniş anlamdaki zıtlığı hedeflenir. "Açık" (public/not secret) ve "gizli" (secret) çok yaygın ve net bir zıt anlamlı çiftidir. Bu nedenle, E seçeneği en uygun cevaptır.
Cevap E seçeneğidir.
