Bir tencere suyun ocakta kaynamasıyla gözlemlenen buharlaşma olayı için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Su, ısı alarak gaz hâline geçmiştir.
B) Su, ısı vererek katı hâle geçmiştir.
C) Suyun sıcaklığı azalmıştır.
D) Suyun tanecikleri hareket etmeyi durdurmuştur.
Sevgili öğrenciler, bu soru kaynama ve buharlaşma gibi hal değişimleri konusundaki bilgimizi ölçüyor. Bir tencere suyun ocakta kaynamasıyla gözlemlediğimiz buharlaşma olayını adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Tencerede kaynayan suyun buharlaşması, suyun sıvı halden gaz haline geçmesidir. Bu olaya hal değişimi denir. Hal değişimleri sırasında maddeler ya ısı alır ya da ısı verir.
- Hal Değişimleri ve Isı İlişkisi:
- Sıvı halden gaz hale geçiş (buharlaşma veya kaynama) sırasında madde çevreden ısı enerjisi alır. Bu enerji, moleküller arasındaki çekim kuvvetlerini yenerek onların daha serbest hareket etmesini sağlar. Bu tür olaylara endotermik (ısı alan) olaylar denir.
- Tam tersi, gaz halden sıvı hale geçiş (yoğuşma) veya sıvı halden katı hale geçiş (donma) sırasında madde çevreye ısı verir. Bunlar ekzotermik (ısı veren) olaylardır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Su, ısı alarak gaz hâline geçmiştir. Bu ifade, buharlaşma olayının temel tanımıyla tamamen uyumludur. Su molekülleri, ocaktan aldıkları ısı enerjisi sayesinde hızlanır ve sıvı halden ayrılarak gaz (buhar) haline geçer. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Su, ısı vererek katı hâle geçmiştir. Su, ısı vererek katı hale (buz) geçer. Bu olaya donma denir ve buharlaşmanın tam tersidir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- C) Suyun sıcaklığı azalmıştır. Kaynama sırasında, suyun sıcaklığı belirli bir noktaya (kaynama noktasına, örneğin deniz seviyesinde $100^\circ C$) ulaştıktan sonra, tüm su buharlaşana kadar sabit kalır. Sıcaklık azalmaz, aksine hal değişimi için ısı enerjisi alınır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- D) Suyun tanecikleri hareket etmeyi durdurmuştur. Maddenin her halinde (katı, sıvı, gaz) tanecikler sürekli hareket halindedir. Gaz halinde tanecikler en hızlı ve düzensiz şekilde hareket ederler. Taneciklerin hareket etmeyi durdurması, mutlak sıfır sıcaklığına yakın durumlarda gözlemlenir ki bu da buharlaşma olayıyla ilgili değildir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, suyun ocakta kaynamasıyla gözlemlenen buharlaşma olayında su, ısı alarak gaz haline geçer.
Cevap A seçeneğidir.
