5. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı 5. Senaryo Test 3

Güneşli bir günde, ağaçların ve binaların gölgelerinin gün içinde farklı boyutlarda ve yönlerde olmasının temel nedeni nedir?

A) Güneşin sıcaklığının değişmesi.

B) Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi.

C) Ağaçların ve binaların renklerinin farklı olması.

D) Havanın nem oranının değişmesi.

Gölge Oluşumu ve Değişimi Hakkında Bilgiler:

• Gölge Nedir? Gölge, ışık kaynaklarının (bu durumda Güneş'in) önüne bir cisim (ağaç, bina gibi) geçtiğinde, ışığın engellenmesiyle oluşan karanlık alandır. Güneş ışınları düz bir çizgi halinde ilerler.
• Güneşin Konumu ve Gölge İlişkisi: Bir cismin gölgesinin boyu ve yönü, Güneş'in gökyüzündeki konumuna göre değişir. Güneş ufka yakın olduğunda (sabah erken veya akşam geç saatler), ışınlar daha yatay bir açıyla gelir ve cisimlerin gölgeleri çok uzun olur. Güneş gökyüzünde yükseldikçe, ışınlar daha dik bir açıyla gelir ve gölgeler kısalır. Öğle vakti, Güneş en tepede veya en tepeye yakın olduğunda, ışınlar en dik açıyla gelir ve gölgeler en kısa halini alır. Ayrıca, Güneş'in doğudan batıya doğru ilerlemesiyle gölgelerin yönü de sürekli değişir.
• Dünyanın Dönüşünün Etkisi: Güneş'in gün içinde gökyüzünde farklı konumlarda görünmesinin temel nedeni, Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesidir. Dünya, batıdan doğuya doğru döner ve bu dönüş, bize Güneş'in doğudan yükselip batıdan batıyormuş gibi görünmesini sağlar. İşte bu "görünen" hareket, Güneş ışınlarının cisimlere gün boyunca farklı açılardan gelmesine yol açar.
• Seçenekleri Değerlendirelim:
  • A) Güneşin sıcaklığının değişmesi: Güneş'in sıcaklığı, gölgelerin boyunu veya yönünü doğrudan etkilemez. Sıcaklık, ışığın yayılma şeklini veya gölge oluşumunu değiştirmez.
  • B) Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi: İşte doğru cevap bu! Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi, Güneş'in gökyüzündeki "görünen" konumunu sürekli değiştirir. Bu değişim, Güneş ışınlarının ağaçlara ve binalara farklı açılardan gelmesine neden olur. Sonuç olarak, gölgelerin hem boyu (sabah ve akşam uzun, öğle kısa) hem de yönü (Güneş'in konumuna göre) gün içinde farklılık gösterir.
  • C) Ağaçların ve binaların renklerinin farklı olması: Cisimlerin rengi, ışığı nasıl yansıttığını veya emdiğini etkiler ancak gölgenin boyutunu veya yönünü belirlemez. Gölge, ışığın engellenmesiyle oluşur, cismin rengiyle ilgili değildir.
  • D) Havanın nem oranının değişmesi: Havanın nem oranı, atmosferin şeffaflığını veya ışığın dağılmasını etkileyebilir (örneğin puslu hava), ancak gölgelerin temel geometrik oluşumunu, yani boyut ve yön değişimini doğrudan açıklamaz.

Cevap B seçeneğidir.