Sevgili öğrenciler, bu tür söz sanatı sorularını çözerken öncelikle cümleyi dikkatlice okumalı ve hangi öğelerin birbirine benzetildiğini veya hangi özelliğin vurgulandığını anlamalıyız. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Cümleyi Anlayalım: "Gözleri inci gibi parlıyordu." cümlesinde, bir kişinin gözlerinin parlaklığı, "inci"nin parlaklığına benzetilmiştir. Burada iki farklı varlık (gözler ve inci) arasında ortak bir özellik (parlaklık) üzerinden bir karşılaştırma yapıldığını görüyoruz.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Kişileştirme (Teşhis): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesidir. Örneğin, "Rüzgar şarkı söylüyordu." cümlesinde rüzgara şarkı söyleme özelliği verilmiştir. Bizim cümlemizde böyle bir durum yoktur.
- B) Abartma (Mübalağa): Bir özelliğin veya durumun olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha fazla veya çok daha az gösterilmesidir. Örneğin, "Bir fırın ekmeği tek başına yedi." cümlesinde abartma vardır. Bizim cümlemizdeki parlaklık benzetmesi bir abartı değildir, bir karşılaştırmadır.
- C) Benzetme (Teşbih): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak, zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir. Genellikle "gibi", "sanki", "misali", "tıpkı" gibi edatlar kullanılır. "Gözleri inci gibi parlıyordu." cümlesinde, gözler (benzeyen) parlaklık yönünden inciye (benzetilen) benzetilmiştir. "Gibi" edatı da bu benzetmeyi kurmuştur. Bu tanım, cümlemizle birebir örtüşmektedir.
- D) Konuşturma (İntak): Cansız varlıkların veya hayvanların insan gibi konuşturulmasıdır. Kişileştirmenin bir ileri aşamasıdır. Örneğin, "Ağaç, 'Beni kesmeyin!' diye yalvardı." cümlesinde ağaç konuşturulmuştur. Bizim cümlemizde herhangi bir varlık konuşturulmamıştır.
- Sonuç: Cümlede "gözler"in parlaklığı "inci"nin parlaklığına "gibi" edatıyla benzetildiği için doğru söz sanatı Benzetme'dir.
Cevap C seçeneğidir.
