5. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo Test 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

A) Yarın Ayşe'de bizimle sinemaya gelecekmiş.

B) Annem dün pazardan elma aldı.

C) Okulda yeni arkadaşlar edindim.

D) Kitap okumayı çok seviyorum.

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün sizlerle Türkçe'deki önemli bir yazım kuralı olan "de/da" bağlacının ve "-de/-da" ekinin doğru kullanımını inceleyeceğiz. Bu kural, sıkça hata yapılan konulardan biridir. Hadi sorumuzu adım adım çözelim:

• Öncelikle "de/da" bağlacı ile "-de/-da" ekinin farkını hatırlayalım:

  • Bağlaç olan "de/da": Cümleye "dahi", "bile", "ayrıca" anlamları katar. Kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve asla kesme işareti (') ile ayrılmaz. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır veya değişir. (Örnek: "Ben de geldim." - "Ben geldim." anlam bozulmadı.)
  • Ek olan "-de/-da" (bulunma hâli eki): Kelimeye "nerede?", "kimde?" sorularına cevap veren bir anlam katar. Kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır. Özel isimlere geldiğinde kesme işareti (') ile ayrılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur. (Örnek: "Evde kaldım." - "Ev kaldım." anlam bozuldu.)

• Şimdi seçenekleri inceleyelim:

  • A) Yarın Ayşe'de bizimle sinemaya gelecekmiş.
    • Bu cümlede "Ayşe'de" kelimesine dikkat edelim. Cümleyi "Yarın Ayşe bizimle sinemaya gelecekmiş." şeklinde okuduğumuzda, anlamın bozulmadığını, sadece "Ayşe'nin de diğerleri gibi geleceği" anlamının eksildiğini görürüz. Bu durumda "de" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Ayrıca özel isimlere gelen bağlaçlar kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğru yazımı "Yarın Ayşe de bizimle sinemaya gelecekmiş." şeklinde olmalıdır. Bu seçenekte bir yazım yanlışı vardır.
  • B) Annem dün pazardan elma aldı.
    • Bu cümlede herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır. Tüm kelimeler doğru yazılmıştır.
  • C) Okulda yeni arkadaşlar edindim.
    • Bu cümlede "Okulda" kelimesindeki "-da" eki, bulunma hâli ekidir ("Nerede arkadaşlar edindim?" sorusuna "Okulda" cevabını verir). Cümleden çıkarıldığında ("Okul yeni arkadaşlar edindim.") anlam bozulur. Bu nedenle bitişik yazılması doğrudur. Herhangi bir yazım yanlışı yoktur.
  • D) Kitap okumayı çok seviyorum.
    • Bu cümlede de herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır. Tüm kelimeler doğru yazılmıştır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yazım yanlışı olan cümlenin A seçeneğinde olduğunu görüyoruz.

Cevap A seçeneğidir.