Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde bir çekim eki kullanılmıştır?
A) Okuldan erken ayrıldı.
B) Kalemim masanın üzerinde.
C) Eve doğru koştu.
D) Arabayı dikkatli sürdü.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden cümlelerde kullanılan çekim eklerinin türlerini belirlememiz ve farklı olanı bulmamız isteniyor. Çekim ekleri, kelimelerin anlamını değiştirmeyen, ancak cümledeki görevini veya diğer kelimelerle ilişkisini belirleyen eklerdir. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- A) Okuldan erken ayrıldı.
- Bu cümlede "Okuldan" kelimesindeki "-dan" eki bir çekim ekidir.
- Bu ek, bir yerden ayrılma anlamı kattığı için Ayrılma Hal (Durum) Eki'dir. Hal ekleri, ismin cümledeki durumunu belirten çekim ekleridir.
- B) Kalemim masanın üzerinde.
- Bu cümlede "Kalemim" kelimesindeki "-im" eki bir çekim ekidir.
- Bu ek, "kalemin bana ait olduğunu" yani sahiplik bildirdiği için 1. Tekil Kişi İyelik (Sahiplik) Eki'dir. İyelik ekleri, varlığın kime veya neye ait olduğunu gösteren çekim ekleridir.
- Ayrıca "masanın" kelimesindeki "-ın" eki de Tamlayan (İlgi) Eki'dir, bu da bir başka çekim eki türüdür. "Üzerinde" kelimesindeki "-i" iyelik eki ve "-de" bulunma hal ekidir. Bu cümlede farklı türde çekim ekleri (iyelik ve tamlayan ekleri) bulunmaktadır.
- C) Eve doğru koştu.
- Bu cümlede "Eve" kelimesindeki "-e" eki bir çekim ekidir.
- Bu ek, bir yere yönelme anlamı kattığı için Yönelme Hal (Durum) Eki'dir.
- D) Arabayı dikkatli sürdü.
- Bu cümlede "Arabayı" kelimesindeki "-ı" eki bir çekim ekidir.
- Bu ek, belirtilen nesneyi gösterdiği için Belirtme Hal (Durum) Eki'dir.
Şimdi bulgularımızı karşılaştıralım:
- A seçeneğinde "Ayrılma Hal Eki" kullanılmıştır.
- C seçeneğinde "Yönelme Hal Eki" kullanılmıştır.
- D seçeneğinde "Belirtme Hal Eki" kullanılmıştır.
- B seçeneğinde ise "İyelik Eki" (ve Tamlayan Eki) kullanılmıştır.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerinde kelimeler Hal Ekleri almıştır. Ancak B seçeneğindeki "Kalemim" kelimesi, sahiplik bildiren bir İyelik Eki almıştır. İyelik ekleri, hal eklerinden farklı bir çekim eki türüdür.
Bu nedenle, farklı türde bir çekim ekinin kullanıldığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
