Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin yapısına göre hangi cümle türüne örnek olduğunu bulacağız. Cümle türlerini hatırlayarak ve cümleyi dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- 1. Cümle Türlerini Hatırlayalım:
- Basit Cümle: Sadece tek bir yüklemi (çekimli fiili) olan ve içinde başka bir yargı (fiilimsi, yan cümle vb.) bulunmayan cümlelerdir. Tek bir ana düşünceyi ifade ederler.
- Birleşik Cümle: Tek bir yüklemi olmasına rağmen, içinde fiilimsi (eylemsi), şart eki (-sa/-se), "ki" bağlacı veya başka bir alıntı cümle barındıran cümlelerdir. (Girişik Birleşik, Şartlı Birleşik, Ki'li Birleşik, İç İçe Birleşik Cümleler olarak ayrılır.)
- Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir.
- Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin bir bağlaçla (ve, ama, fakat, çünkü vb.) birbirine bağlandığı cümlelerdir.
- 2. Verilen Cümleyi İnceleyelim:
- "Dün akşam yağan yağmur, tüm şehri baştan aşağı temizlemişti."
- Bu cümlede ana yargıyı bildiren, yani yüklem olan tek bir çekimli fiil vardır: "temizlemişti".
- Cümlede "yağan" kelimesi bir fiilimsidir (sıfat-fiil). Ancak bu fiilimsi, "yağmur" ismini niteleyerek özne grubunun ("Dün akşam yağan yağmur") bir parçası olmuştur. Yani, ayrı bir yan cümle oluşturmaktan ziyade, ana cümlenin öznesi içinde yer alan bir niteleyicidir.
- 3. Neden Basit Cümle?
- Cümlede sadece bir tane temel yargı (yağmurun şehri temizlemesi) bulunmaktadır.
- "temizlemişti" tek ana yüklemdir.
- "yağan" fiilimsisi, ayrı bir yan cümle kurarak cümleye ikinci bir yargı katmamış, sadece özne olan "yağmur" kelimesini nitelemiştir. Bu durumda, cümle tek bir ana düşünceyi ifade ettiği ve tek bir ana yükleme sahip olduğu için "Basit Cümle" olarak kabul edilir.
- 4. Diğer Seçenekler Neden Değil?
- B) Birleşik cümle: Eğer "yağan" fiilimsisi ayrı bir yan cümle oluşturuyor kabul edilseydi, bu seçenek doğru olabilirdi. Ancak, bu tür durumlarda fiilimsinin ana cümlenin bir öğesi içinde yer alması, cümleyi basit kabul etme eğilimini güçlendirir.
- C) Sıralı cümle: Cümlede birden fazla yüklem bulunmadığı için sıralı cümle değildir.
- D) Bağlı cümle: Cümlede birden fazla yüklem bulunmadığı ve cümleler bağlaçla birbirine bağlanmadığı için bağlı cümle değildir.
Bu detaylı inceleme sonucunda, cümlemizin tek bir ana yargı içerdiğini ve tek bir yükleme sahip olduğunu görüyoruz. Bu nedenle, "Dün akşam yağan yağmur, tüm şehri baştan aşağı temizlemişti." cümlesi basit bir cümledir.
Cevap A seçeneğidir.
