"Deniz, mavinin her tonunu cömertçe sergiliyordu. Güneşin ışıkları denizin yüzeyinde pırıl pırıl dans ediyordu sanki. Martılar özgürce kanat çırpıyor, uzaklara doğru süzülüyordu. Bu manzara karşısında insanın içini bir huzur kaplıyordu."
Yukarıdaki metinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Abartma
B) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Tezat
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metinde hangi söz sanatının kullanıldığını bulmamız isteniyor. Söz sanatları, anlatımı daha etkili, canlı ve çekici hale getirmek için kullanılan edebi ifadelerdir. Şimdi metni adım adım inceleyelim:
- Metnin İlk Bölümü: "Deniz, mavinin her tonunu cömertçe sergiliyordu."
- Burada deniz, "cömertçe sergilemek" gibi bir insan özelliğine sahipmiş gibi anlatılıyor. Cömertlik, insanlara özgü bir davranıştır. Deniz gibi cansız bir varlığa bu özellik yüklenerek anlatım zenginleştirilmiştir.
- Metnin İkinci Bölümü: "Güneşin ışıkları denizin yüzeyinde pırıl pırıl dans ediyordu sanki."
- Bu cümlede ise güneşin ışıkları, "dans etmek" gibi bir insan eylemini gerçekleştiriyormuş gibi tasvir ediliyor. Dans etmek de insanlara özgü bir harekettir. Işıklara bu eylem yüklenerek kişileştirme yapılmıştır.
- Söz Sanatlarını Hatırlayalım:
- A) Abartma (Mübalağa): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük, küçük, güzel veya çirkin göstermektir. Metinde böyle bir durum yoktur.
- B) Benzetme (Teşbih): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi, kadar, sanki" gibi edatlar kullanılır. "Işıklar dans ediyordu sanki" ifadesinde "sanki" geçse de, ışıkların dans etmesi doğrudan bir insan eylemidir ve öncelikli olarak kişileştirmedir. Eğer "ışıklar dansçı gibi dans ediyordu" denseydi benzetme olurdu.
- C) Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özelliklerin veya duyguların verilmesidir. Metinde denize "cömertçe sergileme" ve güneşin ışıklarına "dans etme" özellikleri verilerek kişileştirme yapılmıştır.
- D) Tezat (Karşıtlık): Birbirine zıt kavramların veya durumların bir arada kullanılmasıdır. Metinde zıtlık bildiren herhangi bir ifade bulunmamaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, metinde cansız varlıklara (deniz ve güneşin ışıkları) insana ait özellikler (cömertçe sergilemek, dans etmek) verildiği açıkça görülmektedir. Bu da bizi doğrudan kişileştirme sanatına götürür.
Cevap C seçeneğidir.
