Aşağıdaki cümlelerden hangisi yapısı bakımından birleşik cümle değildir?
A) Yağmur yağınca bütün sokaklar ıslanmıştı.
B) Oraya vardığımda herkes beni bekliyordu.
C) Çalışırsan sınavı kesinlikle kazanırsın.
D) Akşam oldu ve herkes evine gitti.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle cümle türleri konusunu, özellikle de "birleşik cümle" kavramını detaylıca inceleyeceğiz. Bir cümlenin yapısı, o cümlenin nasıl kurulduğunu ve hangi yargıları içerdiğini anlamamızı sağlar. Hadi, sorumuzdaki seçenekleri adım adım inceleyelim ve doğru cevabı birlikte bulalım.
-
Birleşik Cümle Nedir?
Birleşik cümleler, bir temel yargı (ana cümle) ve bu temel yargıya bağlı en az bir yan yargı (yan cümle) içeren cümlelerdir. Yan cümleler genellikle fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil), şart kipi (-se/-sa) veya "ki" bağlacı ile kurulur.
-
A) Yağmur yağınca bütün sokaklar ıslanmıştı.
- Bu cümlede "bütün sokaklar ıslanmıştı" ana cümledir.
- "Yağmur yağınca" ifadesi ise "-ınca/-ince" zarf-fiil ekiyle kurulmuş bir yan cümledir ve ana cümlenin gerçekleşme zamanını belirtir.
- Ana cümle ve yan cümle bir arada olduğu için bu bir birleşik cümledir.
-
B) Oraya vardığımda herkes beni bekliyordu.
- Bu cümlede "herkes beni bekliyordu" ana cümledir.
- "Oraya vardığımda" ifadesi ise "-dığında/-diğinde" zarf-fiil ekiyle kurulmuş bir yan cümledir ve ana cümlenin gerçekleşme zamanını belirtir.
- Ana cümle ve yan cümle bir arada olduğu için bu da bir birleşik cümledir.
-
C) Çalışırsan sınavı kesinlikle kazanırsın.
- Bu cümlede "sınavı kesinlikle kazanırsın" ana cümledir.
- "Çalışırsan" ifadesi ise "-se/-sa" şart kipiyle kurulmuş bir yan cümledir ve ana cümlenin gerçekleşme koşulunu belirtir.
- Ana cümle ve yan cümle bir arada olduğu için bu da bir birleşik cümledir.
-
D) Akşam oldu ve herkes evine gitti.
- Bu cümlede "Akşam oldu" birinci yargıdır ve kendi başına anlamlı, bağımsız bir cümledir.
- "Herkes evine gitti" ikinci yargıdır ve bu da kendi başına anlamlı, bağımsız bir cümledir.
- Bu iki bağımsız cümle, "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Ve" bağlacı, iki ayrı ana cümleyi birbirine bağlar. Bu tür cümlelere bağlı cümle denir. Birleşik cümlelerde olduğu gibi bir ana cümle ve ona bağlı bir yan cümle ilişkisi yoktur; iki ana cümle birbirine bağlanmıştır.
- Bu nedenle, bu cümle yapısı bakımından birleşik cümle değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, A, B ve C seçeneklerindeki cümleler bir ana cümle ve ona bağlı bir yan cümle içerdiği için birleşik cümledir. D seçeneğindeki cümle ise iki bağımsız ana cümlenin "ve" bağlacıyla bağlanmasıyla oluştuğu için bağlı cümledir.
Cevap D seçeneğidir.
