5. sınıf sosyal bilgiler 2. dönem 1. yazılı 1. senaryo Test 1

Mezopotamya medeniyetlerinden biri olan Sümerler, tarihte ilk yazıyı (çivi yazısı) bularak önemli bir kültürel miras bırakmışlardır. Anadolu medeniyetlerinden Hititler ise, tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nı imzalamışlardır.

Bu iki medeniyetin ortak mirasa katkıları karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Sümerler ve Hititler, yazıyı farklı alanlarda kullanmışlardır.

B) Her iki medeniyet de ticaret yollarını kontrol etmeye önem vermiştir.

C) Sümerler tarım, Hititler ise hayvancılıkla geçinmiştir.

D) Mezopotamya medeniyetleri, Anadolu medeniyetlerinden daha gelişmiştir.

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:

• Adım 1: Soru Metnini Anlayalım. Soru metni bize iki önemli medeniyetin yazıyla ilgili katkılarını sunuyor:
  • Sümerler (Mezopotamya): Tarihte ilk yazıyı (çivi yazısı) bularak kültürel bir miras bırakmışlardır. Bu, yazının icadı ve temelini oluşturma katkısıdır.
  • Hititler (Anadolu): Tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nı imzalamışlardır. Bu, yazının diplomatik ve hukuki alanda kullanımıdır.
  Soru bizden, bu iki medeniyetin ortak mirasa katkıları karşılaştırıldığında hangi yargıya ulaşılabileceğini bulmamızı istiyor. Yani, verilen bilgilerden yola çıkarak mantıklı bir çıkarım yapmalıyız.
• Adım 2: Seçenekleri Tek Tek Değerlendirelim.
  • A) Sümerler ve Hititler, yazıyı farklı alanlarda kullanmışlardır. Sümerler, yazıyı "icat ederek" insanlık tarihine kazandırmış, böylece bilginin kaydedilmesi ve aktarılması için temel bir araç sağlamışlardır. Bu, yazının varoluşsal ve genel kültürel bir alana katkısıdır. Hititler ise, yazıyı "uluslararası ilişkilerde" (diplomasi) ve "hukuki bir belge" (antlaşma) oluşturmak için kullanmışlardır. Bu, yazının spesifik bir uygulama alanıdır. Görüldüğü gibi, Sümerler yazının temelini atarken, Hititler onu belirli ve önemli bir diplomatik/hukuki amaç için kullanmışlardır. Bu durum, yazının farklı alanlarda kullanıldığı yargısını doğrudan desteklemektedir.
  • B) Her iki medeniyet de ticaret yollarını kontrol etmeye önem vermiştir. Soru metninde Sümerler veya Hititlerin ticaret yolları ile ilgili herhangi bir bilgi verilmemiştir. Bu seçenek, verilen bilgilerle desteklenmemektedir ve kendi yorumumuzu katmamızı gerektirir ki bu doğru bir yaklaşım değildir.
  • C) Sümerler tarım, Hititler ise hayvancılıkla geçinmiştir. Soru metninde bu medeniyetlerin ekonomik faaliyetleri (tarım veya hayvancılık) hakkında hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Bu seçenek de verilen bilgilerle uyuşmamaktadır.
  • D) Mezopotamya medeniyetleri, Anadolu medeniyetlerinden daha gelişmiştir. Soru metni, iki medeniyetin sadece belirli ve önemli katkılarını karşılaştırmaktadır. Bu katkılar üzerinden genel bir "gelişmişlik" yargısına varmak için yeterli bilgi yoktur. Her iki medeniyetin de insanlık tarihine çok değerli katkıları olmuştur. Bu seçenek, verilen bilgilerle genelleme yapmaktadır ve doğru bir çıkarım değildir.
• Adım 3: Doğru Sonuca Ulaşalım. Verilen bilgiler ışığında, Sümerlerin yazıyı icat etmesi (yazının temeli ve genel kültürel katkı) ve Hititlerin yazıyı ilk yazılı antlaşma için kullanması (yazının diplomatik ve hukuki alandaki özel kullanımı), yazının farklı alanlarda kullanıldığı sonucunu açıkça göstermektedir. Bu nedenle A seçeneği, soru metnindeki bilgilerle en uyumlu ve doğru yargıdır.

Cevap A seçeneğidir.