Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda bağımsızlığını tescilleyen önemli bir belgedir. Ancak antlaşma görüşmeleri sırasında ve sonrasında bazı konularda sorunlar yaşanmaya devam etmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Lozan Barış Antlaşması ile tamamen çözüme kavuşturulan konulardan biridir?
A) Musul sorunu
B) Hatay sorunu
C) Boğazlar sorunu
D) Kapitülasyonlar
Sevgili öğrenciler, Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını tüm dünyaya kabul ettiren çok önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak bu antlaşma, uzun ve zorlu görüşmeler sonucunda imzalanmış olsa da, bazı konuların çözümü daha sonraya bırakılmıştır. Şimdi sorumuzda verilen seçenekleri tek tek inceleyerek hangi konunun Lozan'da tamamen çözüme kavuştuğunu bulalım.
- A) Musul sorunu: Musul sorunu, Lozan Konferansı'nda en çok tartışılan ve çözüme kavuşturulamayan konulardan biriydi. İngiltere ile Türkiye arasında yaşanan bu anlaşmazlık, Lozan'da çözülemeyince Milletler Cemiyeti'ne havale edildi. Daha sonra 1926'da imzalanan Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşmuştur. Dolayısıyla Lozan'da tamamen çözülmemiştir.
- B) Hatay sorunu: Hatay sorunu da Lozan'da tam olarak çözüme kavuşturulamayan bir diğer önemli konuydu. Antlaşma ile Hatay, Fransa'nın manda yönetimi altındaki Suriye sınırları içinde bırakıldı. Türkiye, Hatay'ın kendi topraklarına katılması için uzun yıllar diplomatik mücadele verdi ve bu sorun ancak 1939 yılında Hatay Devleti'nin Türkiye'ye katılmasıyla kesin olarak çözüldü.
- C) Boğazlar sorunu: Boğazlar sorunu, Lozan'da uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış ve Boğazların her iki yakası askerden arındırılmıştı. Bu durum, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini kısıtlayan bir nitelik taşıyordu. Türkiye, bu durumdan rahatsızlık duyarak diplomatik girişimlerde bulundu ve Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini ancak 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile yeniden kazandı. Yani Lozan'da tam olarak çözülmemiştir.
- D) Kapitülasyonlar: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını ciddi şekilde kısıtlayan ayrıcalıklardı. Yeni Türk Devleti, tam bağımsızlık ilkesi gereği kapitülasyonların kesinlikle kaldırılmasını talep etti. Lozan Barış Antlaşması'nda bu talep kabul edildi ve kapitülasyonlar tamamen ve kayıtsız şartsız kaldırıldı. Bu, Türk Devleti'nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını kazanması açısından çok büyük bir başarıydı ve Lozan'da kesin olarak çözüme kavuşturulan bir konuydu.
Bu açıklamalar ışığında, Lozan Barış Antlaşması ile tamamen çözüme kavuşturulan konunun Kapitülasyonlar olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
