Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığı uluslararası alanda tescil edilmiştir. Bu antlaşmanın sağladığı kazanımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması
C) Musul sorununun çözüme kavuşturulması
D) Boğazlar üzerinde tam egemenlik sağlanması
Sevgili öğrenciler, Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda bağımsızlığını tescil eden ve yeni Türk devletinin tapu senedi niteliğinde olan çok önemli bir belgedir. Bu antlaşma ile birçok sorun çözüme kavuşturulmuş ve Türkiye'nin egemenliği pekiştirilmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin Lozan Antlaşması'nın sağladığı kazanımlar arasında yer almadığını bulalım:
- A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını kısıtlayan ayrıcalıklardı. Lozan Barış Antlaşması ile bu ayrıcalıklar tamamen kaldırılmış, Türkiye'nin tam ekonomik bağımsızlığı sağlanmıştır. Bu, Lozan'ın en büyük kazanımlarından biridir.
- B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması: Lozan Antlaşması, Türkiye sınırları içinde yaşayan tüm azınlıkları (gayrimüslimleri) Türk vatandaşı olarak kabul etmiş ve onların haklarını güvence altına almıştır. Bu durum, yabancı devletlerin azınlıkları bahane ederek Türkiye'nin iç işlerine karışmasının önüne geçmiştir. Bu da önemli bir egemenlik kazanımıdır.
- C) Musul sorununun çözüme kavuşturulması: Musul sorunu, Lozan Barış Antlaşması sırasında çözüme kavuşturulamayan ve sonraya bırakılan önemli konulardan biriydi. İngiltere ile Türkiye arasındaki görüşmelerde bir sonuca ulaşılamadığı için, bu konu Lozan Antlaşması'nın dışında bırakılmış ve daha sonra Milletler Cemiyeti'nin aracılığıyla 1926 Ankara Antlaşması ile çözülmüştür. Dolayısıyla, Musul sorununun Lozan'da çözülmesi bir kazanım değildir, aksine çözülemeyen bir sorundu.
- D) Boğazlar üzerinde tam egemenlik sağlanması: Lozan Antlaşması'nda Boğazlar konusu ele alınmış ancak Türkiye'nin Boğazlar üzerinde tam ve koşulsuz egemenliği sağlanamamıştır. Antlaşmaya göre, Boğazlar uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek ve kıyıları askerden arındırılacaktı. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliği ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanmıştır. Bu nedenle, Lozan'da "tam egemenlik" sağlanamamış olsa da, Boğazlar sorunu antlaşmanın bir parçası olarak ele alınmış ve bir statü belirlenmiştir. Ancak Musul sorunu gibi tamamen çözümsüz bırakılmamıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Musul sorunu Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan ve antlaşma dışında bırakılan tek önemli konudur. Diğer seçenekler ya doğrudan kazanım olmuş ya da antlaşma kapsamında ele alınmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
