$17$ Şubat $1923$ tarihinde toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde, savaş sonrası bağımsız bir Türkiye ekonomisinin temelleri atılmıştır. Kongrede alınan kararlar, millî ve bağımsız bir ekonomik kalkınma modelinin benimsenmesi yönünde olmuştur.
İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararların genel ruhu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Yabancı sermayenin kontrolsüz girişini desteklemek
B) Ekonomide devletçilik ilkesini tamamen reddetmek
C) Millî ekonomiye dayalı bağımsız bir kalkınma modeli benimsemek
D) Tarım sektörünü göz ardı ederek sanayileşmeye öncelik vermek
İzmir İktisat Kongresi, yeni kurulacak Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlığını ve kalkınma stratejilerini belirlemek amacıyla toplanmış çok önemli bir kongredir. Soru metninde de belirtildiği gibi, kongrenin temel amacı savaş sonrası bağımsız bir Türkiye ekonomisinin temellerini atmak ve millî, bağımsız bir ekonomik kalkınma modeli benimsemektir. Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Yabancı sermayenin kontrolsüz girişini desteklemek: Bu seçenek, kongrenin temel ruhuna tamamen aykırıdır. Kongrenin amacı, Osmanlı dönemindeki ekonomik bağımlılıktan kurtulmak ve millî sermayeyi güçlendirmektir. Yabancı sermayenin kontrolsüz girişi, ekonomik bağımsızlığı zedeleyebilir.
- B) Ekonomide devletçilik ilkesini tamamen reddetmek: İzmir İktisat Kongresi, özel teşebbüsü ve millî sermayeyi desteklemiştir. Ancak bu, devletin ekonomideki rolünü tamamen reddetmek anlamına gelmez. Devletçilik ilkesi, Türkiye'de daha çok 1930'lu yıllarda, dünya ekonomik krizi ve millî sermayenin yetersizliği gibi nedenlerle daha belirgin bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır. Kongrenin ruhu, devletin düzenleyici ve destekleyici rolünü tamamen dışlamaz, ancak önceliği millî özel sektöre verir. "Tamamen reddetmek" ifadesi bu nedenle doğru değildir.
- C) Millî ekonomiye dayalı bağımsız bir kalkınma modeli benimsemek: Bu seçenek, İzmir İktisat Kongresi'nin temel amacını ve ruhunu en doğru şekilde yansıtmaktadır. Kongre, ülkenin kendi kaynaklarına, kendi insan gücüne ve kendi sermayesine dayanarak, dışa bağımlılıktan uzak, millî ve bağımsız bir ekonomik yapı kurmayı hedeflemiştir. Soru metninde de "millî ve bağımsız bir ekonomik kalkınma modelinin benimsenmesi yönünde olmuştur" ifadesiyle bu durum açıkça belirtilmiştir.
- D) Tarım sektörünü göz ardı ederek sanayileşmeye öncelik vermek: İzmir İktisat Kongresi, Türkiye'nin o dönemdeki ekonomik yapısını göz önünde bulundurarak tarım, sanayi ve ticaret sektörlerinin hepsine önem vermiştir. Hatta tarım, ülkenin temel geçim kaynağı olduğu için özel bir vurgu yapılmıştır. Tarımı göz ardı etmek gibi bir durum söz konusu değildir; aksine, tarımın modernleştirilmesi ve verimliliğinin artırılması da kongre kararları arasında yer almıştır.
Bu değerlendirmeler ışığında, İzmir İktisat Kongresi'nin genel ruhunu en iyi ifade eden seçeneğin C olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
