Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla birlikte başlayan ulusal egemenlik mücadelesi, Cumhuriyet’in ilanı ile taçlandırılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Türk inkılapları sürecinde siyasi alanda meydana gelen gelişmelerden biridir?
A) Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması
B) Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesi
C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması
D) Yeni Türk alfabesinin kabul edilmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türk İnkılapları sürecinde "siyasi alanda" meydana gelen bir gelişmeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "siyasi alan" kavramının ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Siyasi alan: Devletin yönetim biçimi, kurumları, yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişi, devletin dini veya ideolojik yapısı gibi konuları kapsar. Kısacası, devletin işleyişi ve yönetim şekliyle ilgili değişikliklerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması:
- Şeriye ve Evkaf Vekâleti, Osmanlı Devleti'nden kalan, dini işler (Şeriye) ve vakıflar (Evkaf) ile ilgilenen bir devlet kurumuydu.
- Bu vekâletin kaldırılması, devlet işleri ile din işlerinin birbirinden ayrılması (laikleşme) yolunda atılan önemli bir adımdır.
- Devletin yönetim yapısında ve dini kurumlarla ilişkisinde köklü bir değişiklik olduğu için doğrudan siyasi alanda bir gelişmedir.
- B) Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesi:
- Türk Medeni Kanunu, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku gibi alanlarda düzenlemeler getirerek toplumsal yaşamı modernleştirmiştir.
- Bu kanun, özellikle kadın-erkek eşitliği gibi konularda önemli sosyal değişikliklere yol açmıştır.
- Ancak, doğrudan devletin yönetim biçimini veya siyasi kurumlarını değiştirmekten ziyade, hukuki ve sosyal alanda bir gelişmedir.
- C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması:
- Bu kanun ile ülkedeki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmış, eğitimde birlik sağlanmıştır.
- Bu gelişme, eğitimin laikleşmesi ve modernleşmesi açısından çok önemlidir.
- Ancak, doğrudan devletin siyasi yapısını değil, eğitim alanını düzenleyen bir gelişmedir.
- D) Yeni Türk alfabesinin kabul edilmesi:
- Arap alfabesi yerine Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesinin kabul edilmesi, okuma-yazmayı kolaylaştırmış ve kültürel alanda büyük bir dönüşüm sağlamıştır.
- Bu gelişme, kültürel ve eğitim alanında bir inkılaptır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, devletin yönetim yapısını ve laiklik ilkesinin yerleşmesini doğrudan etkileyen bir adım olduğu için siyasi alanda meydana gelen bir gelişmedir.
Cevap A seçeneğidir.
