Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğinde olan önemli bir belgedir. Bu antlaşma ile birçok sorun çözüme kavuşturulmuş ve Türkiye'nin bağımsızlığı tescillenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti'ne sağladığı kazanımlardan biri değildir?
A) Misakımillî sınırları büyük ölçüde güvence altına alınmıştır.
B) Kapitülasyonlar tamamen kaldırılarak ekonomik bağımsızlık sağlanmıştır.
C) Boğazların yönetimi tamamen Türkiye'ye bırakılmış ve askerden arındırılmıştır.
D) Azınlıklar Türk vatandaşı sayılarak iç işlerimize müdahale engellenmiştir.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti'ne sağladığı kazanımları değerlendiriyoruz. Lozan, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası alanda tescilleyen çok önemli bir belgedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin Lozan Antlaşması'nın doğrudan bir kazanımı olmadığını bulalım:
- A) Misakımillî sınırları büyük ölçüde güvence altına alınmıştır.
Bu ifade doğrudur. Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin bugünkü sınırları (Hatay ve Musul gibi bazı istisnalar dışında) büyük ölçüde çizilmiş ve uluslararası alanda tanınmıştır. Bu, yeni Türk Devleti için hayati bir kazanımdır.
- B) Kapitülasyonlar tamamen kaldırılarak ekonomik bağımsızlık sağlanmıştır.
Bu da Lozan Antlaşması'nın en büyük başarılarından biridir. Yüzyıllardır Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını kısıtlayan kapitülasyonlar, Lozan'da kesin olarak kaldırılmıştır. Bu sayede Türkiye, ekonomik anlamda tam bağımsızlığını kazanmıştır.
- C) Boğazların yönetimi tamamen Türkiye'ye bırakılmış ve askerden arındırılmıştır.
İşte bu ifade, Lozan Antlaşması'nın doğrudan bir kazanımı değildir. Lozan Antlaşması'nda Boğazlar, uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış ve her iki yakası da askerden arındırılmıştır. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliği ve asker bulundurma hakkı, ancak 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanmıştır. Dolayısıyla, Lozan'da Boğazlar üzerinde tam egemenlik sağlanmamıştır.
- D) Azınlıklar Türk vatandaşı sayılarak iç işlerimize müdahale engellenmiştir.
Bu ifade de doğrudur. Lozan Antlaşması ile Türkiye'deki azınlıklar (gayrimüslimler) Türk vatandaşı kabul edilmiş ve onların hakları uluslararası güvence altına alınmıştır. Bu düzenleme sayesinde, yabancı devletlerin azınlıkları bahane ederek Türkiye'nin iç işlerine karışmasının önüne geçilmiştir. Bu, Türkiye'nin egemenliği açısından önemli bir kazanımdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, C seçeneğinde belirtilen durum Lozan Antlaşması ile değil, daha sonraki bir antlaşma olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile gerçekleşmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
