Lozan Antlaşması'nın uluslararası alanda Türkiye Cumhuriyeti'ne sağladığı en önemli kazanım aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
B) Boğazlar üzerindeki tam egemenliğin sağlanması
C) Musul sorununun çözüme kavuşturulması
D) Hatay'ın ana vatana katılması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş belgesi niteliğindeki Lozan Barış Antlaşması'nın uluslararası alanda ülkemize sağladığı en kritik kazanımı anlamamızı istiyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde yabancı devletlere tanınan ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, devletin egemenliğini ve ekonomik bağımsızlığını ciddi şekilde kısıtlıyordu. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların tamamen kaldırılması, Türkiye Cumhuriyeti'nin tam bağımsız bir devlet olarak uluslararası alanda tanınması ve kendi toprakları üzerindeki ekonomik ve hukuki egemenliğini eksiksiz bir şekilde sağlaması anlamına geliyordu. Bu, yeni Türk devletinin ekonomik ve siyasi bağımsızlığının temel taşıdır.
- B) Boğazlar üzerindeki tam egemenliğin sağlanması: Lozan Antlaşması, Boğazlar konusunda Türkiye'nin tam egemenliğini sağlamadı. Boğazlar, uluslararası bir komisyonun denetimine bırakıldı ve kıyıları askerden arındırıldı. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliği ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanmıştır. Dolayısıyla Lozan'ın doğrudan bir kazanımı değildir.
- C) Musul sorununun çözüme kavuşturulması: Musul sorunu, Lozan Antlaşması sırasında çözüme kavuşturulamayan önemli konulardan biriydi. İngiltere ile Türkiye arasında anlaşmazlık devam etti ve sorun, daha sonra Milletler Cemiyeti'ne taşınarak 1926 Ankara Antlaşması ile çözüldü. Bu da Lozan'ın doğrudan bir kazanımı değildir.
- D) Hatay'ın ana vatana katılması: Hatay sorunu, Lozan Antlaşması'ndan çok sonra, 1939 yılında Türkiye'ye katılmasıyla çözüme kavuşmuştur. Bu, Lozan Antlaşması'nın kapsamı dışındadır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kapitülasyonların kaldırılması, Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını tam anlamıyla kazanmasını sağlayarak uluslararası alandaki en önemli ve temel kazanımlarından biri olmuştur. Diğer seçeneklerde belirtilen konular ya Lozan'da çözülememiş ya da çok daha sonraki tarihlerde ele alınmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
