$1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini hafifletmek ve milli sanayiyi geliştirmek amacıyla Atatürk Dönemi'nde izlenen ekonomik politika aşağıdakilerden hangisidir?
A) Liberal ekonomi
B) Devletçilik
C) Serbest piyasa ekonomisi
D) Dışa açık ekonomi
Bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında, özellikle 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkileriyle mücadele etmek ve genç cumhuriyetin ekonomik bağımsızlığını sağlamak amacıyla izlediği temel ekonomik politikayı anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri ve dönemin koşullarını adım adım inceleyelim:
- 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Etkileri: Bu bunalım, tüm dünyayı derinden etkileyen büyük bir ekonomik krizdi. Türkiye gibi yeni kurulmuş ve sermaye birikimi zayıf bir ülke için dışa bağımlı bir ekonomik yapı sürdürmek çok riskliydi. İhracat gelirleri düştü, dış ticaret hacmi azaldı ve ülke ekonomisi zorlandı. Bu durum, devletin ekonomiye daha fazla müdahale etmesini gerektiren bir ortam yarattı.
- Milli Sanayiyi Geliştirme Hedefi: Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı'dan devraldığı zayıf ekonomik yapıyı güçlendirmek, tarıma dayalı ekonomiden sanayiye geçmek ve dışa bağımlılığı azaltmak istiyordu. Bu, ülkenin hem ekonomik hem de siyasi bağımsızlığı için kritikti. Özel sektörün bu büyük yatırımları tek başına yapacak gücü ve sermayesi yeterli değildi.
- A) Liberal ekonomi ve C) Serbest piyasa ekonomisi: Bu iki seçenek birbirine benzerdir ve devletin ekonomiye müdahalesinin minimum olduğu, piyasa güçlerinin serbestçe işlediği bir sistemi ifade eder. 1929 Bunalımı gibi büyük bir kriz döneminde ve milli sanayiyi sıfırdan kurma hedefi varken, devletin müdahalesi olmadan bu hedeflere ulaşmak çok zordu. Hatta bunalım öncesinde kısmen uygulanan liberal politikalar, ülkenin hızlı kalkınması için yetersiz kalmıştı. Bu nedenle, bu dönemde bu politikalar tercih edilmemiştir.
- D) Dışa açık ekonomi: Bu politika, uluslararası ticaret ve yatırımlara ağırlık veren, gümrük duvarlarını düşük tutan bir yaklaşımdır. Ancak 1929 Bunalımı döneminde dünya ticareti daralmış, ülkeler korumacı politikalar izlemeye başlamıştı. Türkiye'nin de kendi iç pazarını ve yeni kurulan sanayisini koruması gerekiyordu. Dolayısıyla, bu dönemde dışa açıklık yerine daha çok içe dönük ve korumacı politikalar benimsenmiştir.
- B) Devletçilik: İşte doğru cevap bu seçenektir. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın olumsuz etkilerini hafifletmek ve milli sanayiyi hızla geliştirmek amacıyla Türkiye, 1930'lu yıllardan itibaren "Devletçilik" ilkesini ekonomik politikasının temeli haline getirmiştir. Devletçilik, devletin ekonomik hayata doğrudan müdahale etmesi, büyük sanayi tesislerini kurması (Sümerbank, Etibank gibi), bankacılık sektörünü düzenlemesi ve ekonomik kalkınma planları yapması anlamına geliyordu. Bu sayede, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devlet öncülük ederek sanayileşmeyi hızlandırmış, ülkenin temel ihtiyaçlarını karşılayacak fabrikalar kurmuş ve dışa bağımlılığı azaltmaya çalışmıştır.
Bu açıklamalar ışığında, 1929 Bunalımı'nın etkilerini hafifletmek ve milli sanayiyi geliştirmek amacıyla Atatürk Dönemi'nde izlenen ekonomik politika Devletçilik olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
