Şiirde veya düz yazıda, bir kelime, ifade ya da cümlenin anlamı güçlendirmek, vurgu yapmak veya ritim oluşturmak amacıyla birden fazla kez kullanılmasına "tekrar" denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "tekrar" sanatı kullanılarak anlam güçlendirilmiştir?
A) Oraya gitti mi, gitmedi mi bilmiyorum.
B) Akşam oldu mu, herkes evine döner.
C) Ağaçlar yeşerdi, çiçekler açtı, kuşlar öttü.
D) Gel, gel artık, sensiz olmuyor bu şehir.
E) Kitabı okudu, sonra rafa kaldırdı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü dersimizde, şiirde veya düz yazıda anlamı güçlendirmek, vurgu yapmak veya ritim oluşturmak amacıyla bir kelime, ifade ya da cümlenin birden fazla kez kullanılmasına verilen "tekrar" sanatını inceleyeceğiz. Bu sanat, anlatıma derinlik katar ve okuyucunun veya dinleyicinin dikkatini çekmeyi sağlar.
Şimdi, verilen cümleleri tek tek inceleyerek hangisinde "tekrar" sanatının anlamı güçlendirmek amacıyla kullanıldığını bulalım:
- A) Oraya gitti mi, gitmedi mi bilmiyorum.
- Bu cümlede "mi" soru eki tekrar etmiştir. Ancak buradaki tekrar, bir soru sorma veya belirsizlik ifade etme işlevindedir. Anlamı güçlendirmekten ziyade, bir eylemin gerçekleşip gerçekleşmediği konusundaki şüpheyi belirtir. Bu, "tekrar" sanatının anlam güçlendirme amacıyla kullanımına örnek değildir.
- B) Akşam oldu mu, herkes evine döner.
- Burada da "mu" soru eki tekrar etmiştir. Bu kullanım, bir şart veya zaman anlamı taşır ("Akşam olduğu zaman..."). Yine, anlamı güçlendirme veya vurgu yapma amacı taşıyan bir edebi tekrar değildir.
- C) Ağaçlar yeşerdi, çiçekler açtı, kuşlar öttü.
- Bu cümlede herhangi bir kelime, ifade veya cümle tekrar etmemiştir. Farklı eylemler sıralanmıştır. Dolayısıyla "tekrar" sanatı kullanılmamıştır.
- D) Gel, gel artık, sensiz olmuyor bu şehir.
- İşte aradığımız örnek! Bu cümlede "Gel" kelimesi art arda iki kez kullanılmıştır. Bu tekrar, "gelme" eylemine yapılan çağrıyı güçlendirmekte, yalvarma, özlem veya ısrar duygusunu vurgulamaktadır. Konuşan kişinin isteğinin ne kadar yoğun olduğunu ve bu isteğin aciliyetini açıkça ortaya koyar. Bu, "tekrar" sanatının anlamı güçlendirme amacıyla kullanılmasına mükemmel bir örnektir.
- E) Kitabı okudu, sonra rafa kaldırdı.
- Bu cümlede de herhangi bir kelime, ifade veya cümle tekrar etmemiştir. İki farklı eylem art arda anlatılmıştır. "Tekrar" sanatı kullanılmamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "tekrar" sanatının anlamı güçlendirmek amacıyla kullanıldığı cümlenin D seçeneğinde olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
