Bir öğrenci, yazacağı bir deneme için hazırlık yapmaktadır. Konusunu belirlemiş, ana fikirlerini not almış ve denemenin genel yapısını kafasında oluşturmuştur. Bu öğrencinin yazma sürecindeki ilk adımı olan "planlama" aşamasında yaptığı bu çalışmalar, aşağıdaki unsurlardan hangisini kapsamaz?
A) Konunun sınırlandırılması
B) Ana düşüncenin belirlenmesi
C) Yardımcı düşüncelerin oluşturulması
D) Yazının türüne karar verilmesi
E) Yazının dil ve anlatım özelliklerinin gözden geçirilmesi
Sevgili öğrenciler, bir deneme yazma süreci, tıpkı bir bina inşa etmek gibidir. Sağlam bir temel ve iyi düşünülmüş bir plan olmadan, ortaya çıkan eser de eksik kalabilir. Bu soruda, yazma sürecinin en kritik adımlarından biri olan "planlama" aşamasında yapılan çalışmaları ve bu aşamanın neleri kapsadığını anlamamız isteniyor.
Öğrencinin yaptığı çalışmalar: konusunu belirlemiş, ana fikirlerini not almış ve denemenin genel yapısını kafasında oluşturmuş. Bunlar, planlama aşamasının temel taşlarıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Konunun sınırlandırılması: Bir konuyu belirledikten sonra, o konuyu denemenin hacmine ve amacına uygun şekilde daraltmak, yani sınırlandırmak, planlama aşamasının çok önemli bir parçasıdır. Örneğin, "Eğitim" gibi geniş bir konuyu "Uzaktan Eğitimin Lise Öğrencileri Üzerindeki Etkileri" şeklinde sınırlandırmak, yazının odak noktasını belirler ve planlamayı kolaylaştırır. Bu, kesinlikle planlama aşamasında yapılır.
- B) Ana düşüncenin belirlenmesi: Denemenin temel argümanı veya vermek istediği ana mesaj, yani ana düşünce (tez cümlesi), planlama aşamasında netleştirilir. Öğrencinin "ana fikirlerini not alması" bu adımı kapsar. Bu, yazının omurgasını oluşturur.
- C) Yardımcı düşüncelerin oluşturulması: Ana düşünceyi destekleyecek alt başlıklar, örnekler ve argümanlar, yani yardımcı düşünceler, denemenin gövdesini oluşturur. Öğrencinin "denemenin genel yapısını kafasında oluşturması" bu yardımcı düşüncelerin nasıl sıralanacağını ve hangi noktalara değinileceğini planlamayı içerir. Bu da planlama aşamasının ayrılmaz bir parçasıdır.
- D) Yazının türüne karar verilmesi: Bir deneme yazarken, onun bir tartışmacı deneme mi, açıklayıcı deneme mi, yoksa kişisel bir deneme mi olacağına karar vermek, yazının genel üslubunu, yapısını ve kullanılacak argümanları doğrudan etkiler. Bu karar, planlama aşamasında verilir ve tüm süreci yönlendirir.
- E) Yazının dil ve anlatım özelliklerinin gözden geçirilmesi: Dil ve anlatım özelliklerinin (dil bilgisi, noktalama, kelime seçimi, cümle yapısı, akıcılık, açıklık, üslup vb.) "gözden geçirilmesi", yani kontrol edilmesi ve düzeltilmesi, genellikle yazma sürecinin "taslak oluşturma", "düzeltme (revizyon)" ve "redaksiyon (editörlük)" aşamalarında yapılır. Planlama aşamasında yazar, genel bir üslup veya hedef kitle hakkında düşünebilir, ancak yazının somut dil ve anlatım özelliklerini detaylıca gözden geçirme işlemi, yazının bir taslağı oluştuktan sonra gerçekleşir. Bu adım, yazının son halini alması için yapılan bir kontrol ve iyileştirme sürecidir, ilk planlama aşamasında değil.
Bu durumda, öğrencinin yazma sürecindeki ilk adımı olan "planlama" aşamasında yapmadığı veya bu aşamanın doğrudan kapsamına girmeyen çalışma, yazının dil ve anlatım özelliklerinin gözden geçirilmesidir. Bu, daha sonraki düzeltme ve düzenleme aşamalarına aittir.
Cevap E seçeneğidir.
