"Gökyüzü ağlıyordu, şehir hüzne bürünmüştü." cümlesinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi bulunmaktadır?
A) Abartma
B) Benzetme
C) Tezat
D) Kişileştirme (İstiare)
E) Mecazımürsel
Bu soruda, verilen cümlede hangi söz sanatının kullanıldığını bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim: "Gökyüzü ağlıyordu, şehir hüzne bürünmüştü."
- Öncelikle cümlenin ilk kısmına bakalım: "Gökyüzü ağlıyordu."
- Gökyüzü, cansız bir varlıktır ve gerçek anlamda ağlama eylemini gerçekleştiremez. Ağlamak, insanlara özgü bir duygusal tepkidir.
- Burada, gökyüzüne insanlara ait olan "ağlama" özelliği yüklenmiştir. Genellikle yağmur yağdığında bu ifade kullanılır ve yağmur damlaları, gökyüzünün gözyaşları gibi düşünülür.
- Cümlenin ikinci kısmı olan "şehir hüzne bürünmüştü" ifadesi de benzer şekilde, cansız bir varlık olan şehre insanlara özgü bir duygu olan "hüzün" yüklemiştir. Şehrin kendisi hüzünlenemez, ancak şehirdeki insanlar veya şehrin genel atmosferi hüzünlü olabilir. Bu da kişileştirme sanatını destekler.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Abartma: Bir şeyi olduğundan çok veya az gösterme sanatıdır. Cümlede bir abartı unsuru olsa da (gökyüzünün ağlaması), temel söz sanatı abartma değil, insan özelliği yüklemedir.
- B) Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır (genellikle "gibi" edatıyla yapılır). Cümlede doğrudan bir benzetme yoktur.
- C) Tezat: Birbirine zıt kavramların bir arada kullanılmasıdır. Cümlede zıtlık bildiren herhangi bir ifade bulunmamaktadır.
- D) Kişileştirme (İstiare): Cansız varlıklara, bitkilere veya hayvanlara insana özgü özellikler yükleme sanatıdır. "Gökyüzü ağlıyordu" ve "şehir hüzne bürünmüştü" ifadeleri, cansız varlıklara (gökyüzü ve şehir) insana ait olan "ağlama" ve "hüzünlenme" özelliklerini yüklediği için tam olarak kişileştirmedir.
- E) Mecazımürsel: Bir sözcüğün, ilgili olduğu başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır (örneğin, "sobayı yaktık" yerine "ateşi yaktık" demek gibi). Cümlede böyle bir kullanım yoktur.
Bu durumda, "Gökyüzü ağlıyordu" ve "şehir hüzne bürünmüştü" ifadeleriyle cansız varlıklara insana özgü özellikler yüklendiği için doğru söz sanatı kişileştirmedir.
Cevap D seçeneğidir.
