9. sınıf türk dili ve edebiyatı 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 3

Aşağıdaki metinlerden hangisi, okuyucuyu bilgilendirme amacını taşımaktadır?

A) "Güneşin batışı, gökyüzünü turuncudan mora çalan renklerle boyarken, martıların çığlıkları denizin sessizliğini bozuyordu. O an, tüm dertlerimi unutup sadece o eşsiz manzaraya odaklandım."

B) "Fırtınalı bir gecede, gemi azgın dalgaların arasında kaybolmuştu. Kaptan, tüm tecrübesine rağmen çaresizdi. Mürettebatın yüzünde korku okunuyordu."

C) "Dünya'nın uydusu olan Ay, kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Dünya etrafında da bir yörünge çizer. Bu hareketler, Ay'ın evrelerini oluşturur."

D) "Bir zamanlar uzak diyarlarda, sihirli bir ormanda yaşayan cesur bir prens vardı. Prensesi kurtarmak için tehlikeli bir yolculuğa çıkmaya karar verdi."

E) "Ey sevgili okuyucu! Hayatın iniş ve çıkışları karşısında yılmadan, umutla ilerlemenin ne denli önemli olduğunu hiç düşündün mü?"

Sevgili öğrenciler, bu soruda amacımız, verilen metinlerden hangisinin okuyucuya bilgi verme, yani öğretme veya açıklama yapma amacı taşıdığını bulmaktır. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) "Güneşin batışı, gökyüzünü turuncudan mora çalan renklerle boyarken, martıların çığlıkları denizin sessizliğini bozuyordu. O an, tüm dertlerimi unutup sadece o eşsiz manzaraya odaklandım."

  Bu metin, bir manzara tasvir ediyor ve yazarın bu manzara karşısındaki kişisel duygularını, hislerini ifade ediyor. Bilgi vermekten çok, bir atmosfer yaratma ve duygusal bir deneyimi paylaşma amacı güder. Bu, daha çok betimleyici ve kişisel bir anlatımdır.

• B) "Fırtınalı bir gecede, gemi azgın dalgaların arasında kaybolmuştu. Kaptan, tüm tecrübesine rağmen çaresizdi. Mürettebatın yüzünde korku okunuyordu."

  Bu metin, bir hikayenin veya olayın başlangıcını anlatıyor. Okuyucuyu bir olayın içine çekerek merak uyandırma ve bir kurguyu aktarma amacı taşır. Bilgilendirici değil, öyküleyici bir metindir.

• C) "Dünya'nın uydusu olan Ay, kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Dünya etrafında da bir yörünge çizer. Bu hareketler, Ay'ın evrelerini oluşturur."

  İşte aradığımız metin! Bu metin, Ay'ın özellikleri (Dünya'nın uydusu olması) ve hareketleri (kendi ekseni etrafında dönmesi, Dünya etrafında yörünge çizmesi) hakkında somut ve bilimsel bilgiler sunuyor. Ayrıca, bu hareketlerin sonucunda ne olduğunu (Ay'ın evrelerini oluşturması) açıklıyor. Tamamen nesnel bilgi aktarma amacı taşımaktadır.

• D) "Bir zamanlar uzak diyarlarda, sihirli bir ormanda yaşayan cesur bir prens vardı. Prensesi kurtarmak için tehlikeli bir yolculuğa çıkmaya karar verdi."

  Bu metin, "Bir zamanlar..." ifadesiyle başlayan tipik bir masal veya hikaye girişidir. Kurgusal karakterler ve olaylar anlatarak okuyucuyu eğlendirme veya hayal dünyasına götürme amacı taşır. Bilgilendirici değildir.

• E) "Ey sevgili okuyucu! Hayatın iniş ve çıkışları karşısında yılmadan, umutla ilerlemenin ne denli önemli olduğunu hiç düşündün mü?"

  Bu metin, okuyucuya doğrudan hitap ederek onu düşünmeye, sorgulamaya veya belirli bir konuda ikna etmeye çalışır. Öğüt verme, düşündürme veya motive etme amacı güder. Bilgi aktarmaktan ziyade, bir fikir veya duygu paylaşımı söz konusudur.

Bu analizler sonucunda, Ay'ın hareketleri ve evreleri hakkında nesnel bilgiler veren C seçeneğinin, okuyucuyu bilgilendirme amacını taşıdığı açıkça görülmektedir. Bilgilendirici metinler, genellikle gerçeklere dayanır ve okuyucuya yeni şeyler öğretmeyi hedefler.

Cevap C seçeneğidir.