"O an, kalbim sıkıştı. Ellerim titremeye başladı ve gözlerim doldu. Ne yapacağımı bilemiyordum. Yıllardır beklediğim bu anın böyle bir hayal kırıklığıyla sonuçlanacağını hiç düşünmemiştim. İçimde kopan fırtına, dışarıdan belli olmasa da beni derinden sarsıyordu. Sanki bütün dünyam başıma yıkılmıştı. Kendimi toparlamam imkânsız gibi geliyordu, her şey anlamsızlaşmıştı."
Bu roman parçasında kullanılan anlatıcı ve bakış açısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İlahi (tanrısal) bakış açısıyla yazılmıştır; anlatıcı karakterlerin tüm düşüncelerini bilir.
B) Gözlemci bakış açısıyla yazılmıştır; anlatıcı sadece dışarıdan gördüklerini aktarır.
C) Kahraman anlatıcının bakış açısıyla yazılmıştır; anlatıcı olayın merkezindeki kişidir ve kendi duygularını aktarır.
D) Çoğulcu bakış açısıyla yazılmıştır; birden fazla karakterin gözünden olaylar anlatılır.
E) Nesnel bir bakış açısıyla yazılmıştır; anlatıcı duygusal yorumlardan kaçınır.
Sevgili öğrenciler, bir roman parçasında anlatıcı ve bakış açısını doğru tespit etmek, metni anlamak için çok önemlidir. Şimdi bu parçayı adım adım inceleyelim:
- Metni Dikkatlice Okuyalım: Verilen parçada "O an, kalbim sıkıştı. Ellerim titremeye başladı ve gözlerim doldu. Ne yapacağımı bilemiyordum. Yıllardır beklediğim bu anın böyle bir hayal kırıklığıyla sonuçlanacağını hiç düşünmemiştim. İçimde kopan fırtına, dışarıdan belli olmasa da beni derinden sarsıyordu. Sanki bütün dünyam başıma yıkılmıştı. Kendimi toparlamam imkânsız gibi geliyordu, her şey anlamsızlaşmıştı." ifadeleri kullanılmıştır.
- Anlatıcının Kim Olduğunu Belirleyelim: Metindeki "kalbim sıkıştı", "ellerim titremeye başladı", "gözlerim doldu", "ne yapacağımı bilemiyordum", "düşünmemiştim", "beni derinden sarsıyordu", "bütün dünyam başıma yıkılmıştı", "kendimi toparlamam imkânsız gibi geliyordu" gibi ifadeler, olayı yaşayan ve bizzat kendi duygularını, düşüncelerini ve fiziksel tepkilerini aktaran bir kişiye aittir. Anlatıcı, "ben" dilini kullanarak kendi iç dünyasını okuyucuya açmaktadır.
- Bakış Açısını Tanımlayalım: Bir olay örgüsünde, olayları kendi ağzından anlatan, olayın merkezinde yer alan ve kendi duygu, düşünce ve yorumlarını aktaran anlatıcıya "kahraman anlatıcı" denir. Bu anlatıcı, yaşadıklarını birinci tekil şahıs ("ben") ağzından aktarır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İlahi (tanrısal) bakış açısı: Bu bakış açısında anlatıcı, tüm karakterlerin iç dünyasını, geçmişini ve geleceğini bilir. Ancak verilen metinde sadece bir kişinin iç dünyası aktarılmıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Gözlemci bakış açısı: Gözlemci anlatıcı, bir kamera gibi sadece dışarıdan görünenleri aktarır, karakterlerin iç dünyasına girmez. Metinde ise anlatıcının "kalbim sıkıştı", "ne yapacağımı bilemiyordum" gibi içsel durumları açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Kahraman anlatıcının bakış açısı: Metindeki anlatıcı, olayın bizzat içindedir, kendi yaşadıklarını ve hissettiklerini birinci tekil şahıs ağzından aktarmaktadır. "Kalbim sıkıştı", "ellerim titremeye başladı", "gözlerim doldu", "ne yapacağımı bilemiyordum", "düşünmemiştim" gibi ifadeler, anlatıcının olayın merkezindeki kişi olduğunu ve kendi duygularını aktardığını açıkça göstermektedir. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) Çoğulcu bakış açısı: Bu bakış açısında olaylar birden fazla karakterin gözünden anlatılır. Verilen metinde ise sadece tek bir karakterin iç dünyası ve yaşadıkları aktarılmıştır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
- E) Nesnel bir bakış açısı: Nesnel anlatım, duygusal yorumlardan kaçınır ve olayları tarafsız bir şekilde aktarır. Ancak metin, "içimde kopan fırtına", "bütün dünyam başıma yıkılmıştı" gibi son derece duygusal ve öznel ifadelerle doludur. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
