"Pencereden dışarıya baktığında, yağmurun şiddetle yağdığını gördü. Gökyüzü, gri bir örtüyle kaplanmış, şehir hüzne bürünmüştü. İçinde anlamsız bir sıkıntı vardı. Kalktı, eski bir kitaptan rastgele bir sayfa açtı ve okumaya başladı. Kelimeler, zihnine bir akarsu gibi akıyordu, onu alıp başka diyarlara götürüyordu. Böylece, dünyanın tüm gürültüsünden uzaklaştığını hissetti."
Bu parçada aşağıdaki dil bilgisi özelliklerinden hangisine örnek yoktur?
A) Girişik Birleşik Cümle
B) İsim Tamlaması
C) Edat Öbeği
D) Bağlaç
E) Fiilimsi (Eylemsi)
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, verilen metinde hangi dil bilgisi özelliğinin bulunmadığını adım adım inceleyeceğiz. Her seçeneği dikkatlice değerlendirerek doğru cevaba ulaşalım.
-
A) Girişik Birleşik Cümle: Girişik birleşik cümle, içinde en az bir fiilimsi (eylemsi) bulunan ve tek bir yüklemi olan cümledir.
- Metinde: "Pencereden dışarıya baktığında, yağmurun şiddetle yağdığını gördü." cümlesinde "baktığında" (zarf-fiil) ve "yağdığını" (sıfat-fiil) fiilimsileri bulunmaktadır. Cümlenin yüklemi "gördü" tek olduğu için bu bir girişik birleşik cümledir.
- Yine "Böylece, dünyanın tüm gürültüsünden uzaklaştığını hissetti." cümlesinde "uzaklaştığını" (sıfat-fiil) fiilimsisi vardır ve yüklem "hissetti" tek olduğu için bu da girişik birleşik cümledir.
Bu nedenle, metinde Girişik Birleşik Cümle örneği vardır.
-
B) İsim Tamlaması: İsim tamlaması, en az iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu anlam bütünlüğüdür (belirtili, belirtisiz, zincirleme).
- Metinde: "dünyanın gürültüsü" ifadesi, belirtili isim tamlamasına örnektir. (Dünya -nIn gürültü -sÜ)
Bu nedenle, metinde İsim Tamlaması örneği vardır.
-
C) Edat Öbeği: Edat öbeği, bir edatın (ilgeç) kendinden önceki veya sonraki kelimeyle oluşturduğu anlamlı gruptur.
- Metinde: "gri bir örtüyle" ifadesindeki "-yle" eki aslında "ile" edatıdır ve bir edat öbeği oluşturur.
- Yine "bir akarsu gibi" ifadesindeki "gibi" kelimesi bir edattır ve "akarsu gibi" bir edat öbeğidir.
Bu nedenle, metinde Edat Öbeği örneği vardır.
-
E) Fiilimsi (Eylemsi): Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir.
- Metinde: "baktığında" (zarf-fiil), "yağdığını" (sıfat-fiil), "okumaya" (isim-fiil), "alıp" (zarf-fiil), "uzaklaştığını" (sıfat-fiil) gibi birçok fiilimsi bulunmaktadır.
Bu nedenle, metinde Fiilimsi (Eylemsi) örneği vardır.
-
D) Bağlaç: Bağlaçlar, kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri birbirine bağlayan kelimelerdir (örneğin: ve, ama, fakat, çünkü, veya, ki vb.).
- Metni dikkatlice incelediğimizde, kelimeleri veya cümleleri birbirine bağlayan açık bir bağlaç örneği bulunmamaktadır.
Bu nedenle, metinde Bağlaç örneği yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, metinde Girişik Birleşik Cümle, İsim Tamlaması, Edat Öbeği ve Fiilimsi (Eylemsi) örnekleri bulunurken, Bağlaç örneği bulunmamaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
