9. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 3

Polar ve apolar moleküllerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Polar moleküllerin kalıcı dipol momentleri vardır.

B) Apolar moleküllerin net dipol momenti sıfırdır.

C) Bağları polar olan her molekül, polar bir moleküldür.

D) "Benzer benzeri çözer" ilkesine göre polar maddeler polar çözücülerde iyi çözünür.

E) $CH_4$ molekülü apolar, $NH_3$ molekülü polardır.

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda polar ve apolar moleküllerle ilgili verilen ifadeleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Haydi başlayalım!

• A) Polar moleküllerin kalıcı dipol momentleri vardır.

  Polar moleküller, atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı ve molekülün asimetrik geometrisi nedeniyle elektron yoğunluğunun eşit dağılmadığı moleküllerdir. Bu durum, molekül üzerinde kalıcı bir pozitif ve negatif kutup oluşmasına neden olur. Bu kutupluluk, kalıcı dipol momenti olarak adlandırılır. Bu ifade doğrudur.

• B) Apolar moleküllerin net dipol momenti sıfırdır.

  Apolar moleküller, ya hiç polar bağ içermezler ya da polar bağlar içerseler bile molekülün simetrik geometrisi nedeniyle bu bağların dipol momentleri birbirini götürür ve molekülün genelinde net bir dipol momenti oluşmaz. Yani, net dipol momenti sıfırdır. Bu ifade doğrudur.

• C) Bağları polar olan her molekül, polar bir moleküldür.

  Bu ifade yanlıştır. Bir molekülün polar olup olmadığını belirleyen iki temel faktör vardır:

  • Bağların polarlığı (atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı).
  • Molekülün geometrisi (şekli).

  Eğer bir molekül polar bağlar içerse bile, molekülün geometrisi simetrikse, bu polar bağların dipol momentleri birbirini götürebilir ve molekül genel olarak apolar olabilir. Örneğin, $CO_2$ (karbondioksit) molekülünde C-O bağları polardır ancak molekül doğrusal bir geometriye sahip olduğu için dipol momentleri birbirini götürür ve $CO_2$ apolar bir moleküldür. Benzer şekilde, $CCl_4$ (karbontetraklorür) molekülünde C-Cl bağları polar olmasına rağmen, molekülün tetrahedral (düzgün dörtyüzlü) geometrisi nedeniyle net dipol momenti sıfırdır ve $CCl_4$ apolardır.

• D) "Benzer benzeri çözer" ilkesine göre polar maddeler polar çözücülerde iyi çözünür.

  "Benzer benzeri çözer" ilkesi, kimyada çözünürlüğü açıklayan temel bir prensiptir. Bu ilkeye göre, polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünürler. Çünkü benzer moleküller arası kuvvetlere sahip maddeler birbirleriyle daha kolay etkileşime girer. Bu ifade doğrudur.

• E) $CH_4$ molekülü apolar, $NH_3$ molekülü polardır.
  • $CH_4$ (Metan): Karbon atomu merkezde olup dört hidrojen atomuyla bağlanmıştır. C-H bağları hafifçe polar olsa da, molekülün düzgün dörtyüzlü (tetrahedral) geometrisi nedeniyle bağ dipolleri birbirini simetrik olarak iptal eder. Bu yüzden $CH_4$ apolar bir moleküldür.
  • $NH_3$ (Amonyak): Azot atomu merkezde olup üç hidrojen atomuyla bağlanmıştır ve azot atomunun üzerinde bir çift ortaklanmamış elektron (yalnız elektron çifti) bulunur. N-H bağları polardır ve azot üzerindeki yalnız elektron çifti moleküle üçgen piramit şeklinde asimetrik bir geometri kazandırır. Bu asimetri nedeniyle bağ dipolleri birbirini götüremez ve $NH_3$ polar bir moleküldür.

  Bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki analizlere göre, yanlış olan ifade C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.